woensdag 17 december 2008

Lise de Boer leest voor uit eigen werk


HOLLUM - Lise de Boer-Jongsma (Hollum 1931) heeft in de loop van haar leven verhalen uit haar Amelander jeugd op schrift gesteld. De samenwerkende Gereformeerde en Doopsgezinde kerken op Ameland namen het initiatief er een boekje van te laten maken dat als kerstgeschenk aan de oudere gemeenteleden werd aangeboden. Zaterdag 13 december was de presentatie van het boek “Vertellingen van Elise de Boer-Jongsma” met als ondertitel “Elise in Wonderland” in de Gereformeerde kerk in Hollum. Lise las het verhaal “Het grote gezin” voor een bijna volle kerk genodigden voor.

Lise vindt het een eer dat haar verhalen in boekvorm verschenen. Ze heeft het schrift bewaard waar ze alle 11 verhalen met balpen in schreef. In een keurig schuinschrift begint ze met het verhaal “Tommy” dat ze in 1990 op schrift stelde. De andere verhalen zijn in de periode van 1990 tot 1996 geschreven. De verhalen gaan over haar jeugd in de jaren dertig van de vorige eeuw en over de periode van de Tweede Wereldoorlog. Titels van enkele verhalen zijn: “Een angstig avontuur”, “Het groene boek”, “De Tuin,” “Het Onweer” en het ontroerende verhaal “De haarlok.” “Eén van de kostbaarste dingen, die ik bewaar en koester in mijn leven, zijn de herinneringen aan mijn gelukkige jeugd. En soms voel ik de drang om mensen, die zo hun best deden om onze jeugd zo gelukkig mogelijk te maken, terug te roepen in mijn verhalen, zodat ze niet worden vergeten,” zegt de schrijfster. John Breukelaar, de gereformeerde dominee die voorheen op Ameland stond, zag de waarde van de juweeltjes en tikte de handgeschreven verhalen in de computer. Hij kende Lise goed als gemeentelid en vooral als buurvouw. Ze woonden naast elkaar aan de Tussendijken in Hollum. Dominee Breukelaar overhandigde de schrijfster het eerste exemplaar van haar boek.


Zolang ze schrijven kan heeft Lise geschreven. De juf op de lagere school onderkende haar talent. Lise’s opstellen werden steevast verkozen tot beste van de klas. Beroepsschrijfster is ze niet geworden. Met acht klassen lagere school hield voor haar het onderwijs op, ook al kon ze goed leren. Nederlands was haar sterke vak en ze heeft haar taalvaardigheid uitgebouwd met vertellen uit het hoofd, scrabble en zoektochten in het woordenboek. Ze kan vertellen en voorlezen als de beste. ”Schrijven doe je bij de gratie Gods. Zonder ingevingen wordt het niets,” zegt Lise over de bron van haar inspiratie. Als ze weer eens een ingeving kreeg vroeg haar acht jaar geleden overleden man Auke waarom ze zo stil was. “Dan zat ik weer te denken. Ik heb wel eens een hele roman in mijn hoofd gehad.” Die verhalen heeft ze voorbij laten gaan. Het ontbrak aan rust en tijd om de pen te pakken. “Het gezin sleurde je mee.” Auke en Lise kregen drie kinderen.

Lise de Boer heeft alweer twee nieuwe verhalen in haar hoofd en ze denk aan een kinderboek. Ze is vast van plan deze aan het papier toe te vertrouwen maar het schrijven wil niet zo makkelijk meer. Het carpaal tunnel syndroom speelt haar parten. Het weerhoudt haar niet om plannen te maken. Ze prijst zich gelukkig dat ze samen met haar vriend Jan de Jong nog een mooie tijd beleeft. “Verwacht het geluk, maar vergeet niet de deur open te doen,” zegt ze over het geluk dat haar ten deel valt. Het boek “Vertellingen van Elise de Boer-Jongsma” met als ondertitel “Elise in Wonderland” is via de uitgever te koop. Het kost € 9,95, het ISBN is 978-90-79945-01-6 en Ameland Pers uitgeverij gaf het uit.

vrijdag 28 november 2008

Achter Diek


TEXEL- De Texelse fotograaf Pieter de Vries maakt luchtfoto’s van de wadden. Enkele van deze foto’s bundelde hij tot een boekje en zette er een tekstje naast. Opvallend mooie kleuren die af en toe doen denken aan gouache-achtige kunstwerkjes. Ameland komt er ook in voor.
Achter Diek is een begrip op Texel die gebezigd wordt als je iets niet meer nodig hebt of als het van slechte kwaliteit is. "Gooi maar achter diek" is dan steevast het gezegde. Bij vloed verdwijnt het dan vanzelf. Wat je achter diek gooit, dat zie je niet meer.

Het boekje is te bestellen door een e-mail te sturen naar info@saps.nl met naam, woonplaats en adres dan krijgt u van de uitgever het boekje (€ 5,95) inclusief de factuur en € 2,50 portokosten.

Verhalen van Lise de Boer uitgegeven


HOLLUM - Elise de Boer-Jongsma (Hollum, 1931) heeft in de loop van haar leven veel verhalen uit haar Amelander jeugd op schrift gesteld. “Eén van de kostbaarste dingen, die ik bewaar en koester in mijn leven, zijn de herinneringen aan mijn gelukkige jeugd. En soms voel ik de drang om mensen, die zo hun best deden om onze jeugd zo gelukkig mogelijk te maken, terug te roepen in mijn verhalen, zodat ze niet worden vergeten,” zegt de schrijfster.

Het juweeltje “Vertellingen van Elise de Boer-Jongsma” met als ondertitel “Elise in Wonderland” bevat 11 van deze verhalen. Verhalen die ontroeren, die een glimlach ontlokken. Verhalen waarin mensen tot leven komen, maar die bovenal getuigen van een groot respect voor alles wat leeft.

Het samenwerkingsverband van de Doopsgezinde Gemeente en de Gereformeerde Kerk van Ameland heeft het initiatief genomen om de verhalen te publiceren. Het boek wordt op 13 december gepresenteerd en ligt daarna in de boekhandels op Ameland.

Het is de eerste uitgave van Ameland Pers uitgeverij.

Ameland, beelden van een veranderend landschap


Juni 2007
BUREN - Antoon Kuhlmann schreef een boek. Al vijf generaties lang bezoekt de van oorsprong Leeuwarder familie Kuhlmann Ameland. Sinds 1917. Antoon Kuhlmann (61), geboren in Leeuwarden maar nu wonend in Beek-Ubbergen bij Nijmegen, komt er al sinds 1954, samen met zijn ouders, broer en zussen. In al die jaren is er heel wat veranderd. Een grote verzamelingen van die veranderingen heeft Kuhlmann gebundeld in een boek: ‘Ameland, beelden van en veranderend landschap’.

Een van de veranderingen is de bouw van NaBuren, vlakbij ’t Ruyghe Nest aan de Zwarteweg. Dit rietgedekte huis werd vier jaar gelden gebouwd in opdracht van Kuhlmann en zijn familie. Ze kregen heel wat werklui over de vloer. Bouwvakkers, installateurs, meestal jonge werknemers die niet erg bekend waren met het duingebied waar ze aan het werk waren. Het viel Kuhlmann op dat de bouwvakkers best trots zijn op hun eiland maar dat ze weinig over hun geschiedenis weten. Het inspireerde hem tot het schrijven van zijn boek over de landschapsontwikkelingen op Ameland. Hij maakte er 25 opstellen van, met onder meer de ontwikkeling van de strandpalen, het verdwijnen van het Buurder bos, het afgebroken Land- en Zeezicht en de nieuwbouw van Strandhotel Buren tot onderwerp. Hij noteert de oude en nieuwe namen van de vakantiehuisjes tussen Nes en Buren en bespreekt de ontwikkelingen aan de Strandweg van Nes.

Kuhlmann en zijn zeven broer en zussen hebben al de jaren dat ze naar Ameland komen voorvallen opgeschreven in een schrift. Iedereen schreef een blaadje vol voordat de koffers voor de terugreis werden gepakt. De een vertelde over een afgebrand vakantiehuisje, de ander schreef over het weer. Een zwager heeft 30 jaar lang de prijs van de ijsco’s van De Jong in Nes bijgehouden. Hij begon in 1963 met een ijsje van 5 cent. Deze schriften zijn een van de bronnen waar Kuhlmann uit heeft geput voor zijn boek. Een tweede bron is zijn eigen geheugen.

Als je door het Amelander landschap loopt zie je restanten van honderd jaar geleden. Dat intrigeert de schrijver. Hij herkent de oorspronkelijke verkavelingsstructuur en weet de historie van de herindeling van de duinen. Hij vindt het interessant om die restanten te zien en te herkennen en te weten welke geschiedenis er achter zit. Met dagelijkse discipline en erg veel plezier werkte hij aan het boek. Een jaar lang zat hij iedere ochtend achter de tekstverwerker. “Het is voor de gemeenschap leuk om iets vastgelegd te hebben dat niet alleen over de dorpen gaat.”

Twee jaar geleden is Kuhlmann gestopt met werken op de Milieu- en Groen afdeling van de gemeente Nijmegen. Eerder was hij werkzaam bij de Heidemij. In zijn werk liet hij de geschiedenis van het landschap altijd een rol spelen. Dorps- of wijkbewoners identificeren zich namelijk sterk met het verleden van hun woongebied, weet de schrijver. Dit soort kennis draagt er al snel toe bij dat men trots is op zijn woonomgeving en zorgvuldiger omgaat met de openbare ruimte.

Vier of vijf keer per jaar komt hij naar het familiehuis op Ameland. In alle jaargetijden is hij er wel een keer. De ene keer komt hij voor de paddenstoelen, de volgende keer voor de planten en soms voor de zon en zit hij op het terras. “Als je zo’n boek als dit schrijft, merk je hoe je zelf veranderd bent,” zegt Kuhlmann. Vijftig jaar geleden ging een vakantie op het eiland gepaard met een complete volksverhuizing. Hutkoffers werden vooruitgestuurd en er waren altijd problemen met de overtocht. Nu reist Kuhlmann met een rugzakje en tegenwoordig kan hij vertrouwen op de dienstregeling van de boot.

Hij zit op het terras van NaBuren. Voorheen kon je van daaruit de katholieke kerk en Nes zien. Nu kijk je tegen de bomen van De Vlijen aan. Het beplanten van De Vleijen is een grote landschappelijke ingreep geweest. Het is een van de ontwikkelingen waar Kuhlmann minder gelukkig mee is. Iets nieuws is niet altijd een verbetering, verzucht hij.

De gemeente kan van zijn boek leren: hoe ga je met het landschap om en op basis van welke visie behoud je de openheid die zo kenmerkend is voor het eiland of bouw je een gebied vol en plant je bomen. Wat hem betreft had de gemeente destijds voor de openheid moeten kiezen. Ook dan was het nog altijd mogelijk geweest om recreatieve voorzieningen zorgvuldig in te passen, weet hij.

Kwaliteit van het landschap en van de openbare ruimte schrijft Kuhlmann hoog in het vaandel. Hij daagt de gemeente als het ware uit om nu eindelijk eens iets te gaan doen met de plek waar voorheen de hotels Scheltema en Steinvoorte stonden. Op die locatie was het destijds een en al levendigheid. Het was een bruisende plek en nu is het een van de lelijkste en weinig zeggende plekken van het eiland, meent Kuhlmann. “Maak daar een kunstwerk, desnoods met het profiel van die hotels!” Doe in ieder geval iets met die plek, is zijn boodschap.

De gemeente laat kansen liggen, zoals de gemeente ook kansen heeft laten liggen bij de bebouwing van Achterdijken bij Nes. “Daar is niet echt naar de architectuur gekeken.” Bebouwing moet passen in het landschap, is Kuhlmanns visie. “Had de gemeente niet de randvoorwaarde mee moeten geven dat deze gebouwen zorgvuldig moesten passen in het Amelander landschap? Dit soort gebouwen staat overal in Nederland. De Achterdijken, is dat nou Ameland? ” verbaast hij zich over het visitekaartje van het eiland.

De oud-Leeuwarder heeft nog meer plannen. Er zitten nog enkele ideeën voor boeken in zijn hoofd. Zijn volgende project gaat over varende rariteitenkabinetten en hij heeft nog wel wat onderwerpen die over Ameland gaan. Door een boek als dit te schrijven leer je goed te kijken naar wat er in het verleden is gebeurd. Door het boek te lezen kun je betere beslissingen nemen over de toekomstige ontwikkelingen van het eiland. Ameland kan er zijn voordeel mee doen.

Ameland, beelden van een veranderend landschap kost 24,50 en ligt op Ameland in de boekhandels. Het boek is te bestellen bij uitgeverij Charoon, www.charoon.nl

donderdag 28 augustus 2008

Amila, het zeehondje van Ameland


NES - Alle kinderen van groep 3 en 4 van de eilander basisscholen waren uitgenodigd om de doop van het eerste prentenboek van Joke Mosterman op passende wijze te vieren. “Amila, het zeehondje van Ameland,” werd officieel overhandigd aan burgemeester Albert de Hoop onder toeziend oog van tientallen kinderen, hun ouders en juffen en meesters. Ze maakten samen met de schrijfster een feestelijke tocht naar de robbenbank.
Het boekje met de titel “Amila, het zeehondje van Ameland” gaat over zeehondenpuppie Amila en de zeehonden in de Waddenzee. Mosterman, die jaren achtereen met haar man Theo de Waddenzee bevoer op weg en terug naar de robbenbank, heeft sinds een aantal maanden het roer van hun robbenboot overgegeven aan haar zoon en schoondochter. Joke Mosterman zat behalve op het wad in de gemeenteraad van Ameland. Van die werkzaamheden nam ze na de laatste gemeenteraadsverkiezing afscheid. Het gaf tijd en ruimte om te doen wat ze al dertig jaar in haar hoofd had: een kinderboek schrijven.
Op de foto: Illustrator Ben van Doorn, schrijfster Joke Mosterman en liedjesmaker Sytse Broersma

woensdag 27 augustus 2008

Die Hexe von Ameland




Duits kinderboek met de heks van het Oerd
NORDHORN - Mathias Meyer – Langenhoff (50) uit Nordhorn in Duitsland schreef een boek in het Duits dat op Ameland speelt: ’Die Hexe von Ameland’. Het verhaal is een vakantieavontuur dat met spanning en humor is geschreven. De sage van Rixt van het Oerd is vermengd met een spannend avontuur dat in de tegenwoordige tijd speelt. Het is een boek voor kinderen van 8 tot 12 jaar en kost in de online shop van de uitgever 11,90 euro, exclusief verzendkosten naar Nederland. Het boek is via de uitgever EWK Verlag en de website van de schrijver te koop.

Van Kwak tot Pasta

9 maart 2005
HOLLUM - Van Kwak tot PastaLaten we gezamenlijk iets doen. Dat was het uitgangspunt voor de vrouwen die lid zijn van de Bond van Plattelandsvrouwen, vrouwen van nu in Friesland, afdeling Ameland. Die samenwerking heeft een boekje opgeleverd met recepten, verhaaltjes, gedichtjes en raadsels. “Van Kwak tot pasta, koken op Ameland, toen en nu”. Op 8 maart, Internationale Vrouwendag, was het boekje klaar. Op 9 maart is het door Else Koster, vice-voorzitter van de plattelandsvrouwen op het eiland, officieel overhandigd aan Paul Verhoeven, de burgemeester van Ameland.
Het woord Kwak trekt een reservoir aan beelden open. Kwak met stroop en stroop met kaantjes. Kwak, dat zo lekker aan de opscheplepel blijft plakken. Hoe lang is het geleden dat ik dat heb gegeten? Vijfendertig, veertig jaar. Wij aten het thuis met enige regelmaat. Nog hoor ik Pappe een brul geven toen hij z’n borst verbrande aan de hete kwak. Moeke kwakte de kwak met geweld in het bord. Het moest toch van de lepel. Kwak heet niet voor niets kwak. Kwak plakt en houdt warmte goed vast. Die ene keer kwam het hete eten niet op het bord maar in het openstaande overhemd van Pappe terecht.
De leden van de Plattelandsvrouwen hebben recepten gesprokkeld. Veel Amelander recepten heeft het niet opgeleverd. Ze zijn niet te vinden, zijn niet typisch Amelands en de generatie die hier kennis van heeft is er niet meer. Eigenlijk komt het boekje twintig jaar te laat. Maar het blijft een inspirerend boekje en een initiatief dat navolging verdient. Er is vast meer lekkers te vinden waarbij er een culinaire link naar eiland en zee ligt, te beginnen bij Stormsoep die op de Willem Barends werd gegeten.
De burgemeester heeft er wel zin in. Hij wil wel koken voor het gezin, op zaterdag. Verhoeven heeft ook trek in een mannen kookclubje. Het lijkt hem geweldig om met een aantal mannen te kokkerellen en te eten. Maar mosselen zullen wat hem betreft niet op tafel komen. Als Katholiek van huis uit, is het voor hem geen vrijdagvisdag. Zijn moeder hield niet van vis, hij houdt niet van vis. “Bij ons thuis stond er op vrijdag een gekookt eitje op tafel”.
Van Kwak tot pasta is voor € 7,50 te koop bij een drietal Plattelandsvrouwen. In Nes bij Else Koster, in Ballum bij Augusta Jepma en in Hollum bij Jo Lodewijks. De eerste oplage bestaat uit vierhonderd exemplaren en het ziet er naar uit dat een herdruk onvermijdelijk is.

woensdag 14 mei 2008

Je hoort de Zee


NES – Je hoort de zee is de titel van een prentenboekje met tekst van Marcel van der Vlugt uit Nes en tekeningen van Christine van der Heide-Schneider. Het is voor een paar centen in de boekhandels op Ameland te koop. ‘Impressies van Ameland in woord en beeld’ schrijft de ondertitel. Marcel van der Vlugt woont en werkt op Ameland. “Het is, alsof je ontwaakt in een andere wereld,” zegt de pastoor van de Sint Clemens parochie. “Een wereld waar de wind en de vogels vrij spel hebben en de natuur nog zichzelf mag zijn.” Van der Vlucht schrijft korte verzen over zijn ervaringen op Ameland. Achterin de uitgave staat een toelichting die de situaties in de gedichten beter doet begrijpen.
Christine van der Heide-Schneider exposeerde tijdens een van de Kunstmaanden op het eiland. “Het luchtige en speelse van haar werk boeide me zó, dat ik haar gevraagd heb deze teksten van illustraties te voorzien.” Van der Vlucht deed daar goed aan want het boekje is een juweeltje geworden.

dinsdag 8 april 2008

Walvisvaarders van Ameland


Walvisvaarder van Hidde Dirks Kat en Marten Jansen

APPINGEDAM – Jan Blaak gaf een boek uit over de Amelanders Hidde Kat en Marten Jansen. Het betreft een herdruk van de dagboeken van deze twee walvisvaarders. De dagboekfragmenten zijn aangevuld met enkele artikelen over Amelanders en de walvisvaart.

Marten Jansen voer als commandeur op Het Witte Paard en ging in 1777 vanuit Hamburg de walvissen achterna. Commandeur Kat zeilde met de brik De Juffrouw Klara vanuit Hamburg naar Groenland. Kat en Jansen vertellen hoe ze in het ijs vast kwamen te zitten en een voettocht over ijs naar de bewoonde wereld maakten. Kat vertrok in maart 1777 en kon in september 1778 zijn vrouw en kind op Ameland weer in de armen sluiten. Jansen vertok in april 1777 en keerde een jaar later in mei terug.