Rixt van Donia terug in kerk Tjerkwerd

Kruiend IJs brengt muzikaal verhaal over Friese Vrijvrouwe

Amelander theatergezelschap Kruiend IJs gaat naar Tjerkwerd met het muzikale verhaal van ‘Vrouwe Rixt van Donia - Moeder van Ameland, Oans Mim’. Rixt woonde in de 17e eeuw met haar man en kinderen op Waltastate in Tjerkwerd, vlakbij de kerk. In de zomermaanden vestigde het gezin zich op het eiland, in het Camminghaslot te Ballum.
Rixt is Vrouwe Rixt, die op het eiland ‘Oans mim’ werd genoemd en ‘Moeder van Ameland’.
Zij was de laatste van de Cammingha’s die Erf- en Vrijvrouwe van Ameland was. Later kwamen er nieuwe vrijvrouwen, zoals Koningin Juliana en Koningin Beatrix, maar zij waren niet van de Cammingha-tak. Rixt werd Vrijvrouwe van Ameland nadat ze weduwe van Watze van Cammingha was geworden en haar zoon nog te jong was om de taak als vrijheer op zich te nemen. Rixt van Cammingha-van Donia streed tot het bittere eind voor de vrijheid van Heerlijkheid Ameland.

Op zondag 22 maart 2026 speelt Kruiend IJs de voorstelling in de Sint Petruskerk in Tjerkwerd. Dat wordt een bijzondere voorstelling, omdat in die kerk het praalgraf van Rixt en Watze en twee van hun kinderen te vinden is. Dat praalgraf van wit en zwart marmer, zandsteen en albast wordt het decor van de voorstelling; het verhaal van Rixt en Watze wordt voor het oog van hun marmeren bustes verteld. Het decordoek met daarop het Camminghaslot dat in Ballum op het eiland stond gaat ook mee. Het krijgt een mooi plekje in de kerk.

Theatergezelschap Kruiend IJs toerde in 2024 en 2025 met ‘Kruiend IJs en Noorderlicht’, hun voorstelling over de walvisjacht, schipbreuk en overwintering van Hidde Dirks Kat over Ameland en langs Leeuwarden en Holwert. In 2025 en 2026 speelt Kruiend IJs ‘Vrouwe Rixt van Donia - Moeder van Ameland, Oans Mim’. Op 25 oktober 2026 is 'Vrouwe Rixt' nog een keer in Holwert in de doopsgezinde kerk te zien. In 2026 en 2027 toert het gezelschap met 'De Arak-kapitein van Ameland - Een muzikaal verhaal over Olfert Pieters Lap’ over het eiland en langs Leeuwarden en Holwert. Elke keer wordt het verhaal van een historische Amelander figuur verteld.

Het gezelschap bestaat uit Kees Poulus (gitaar en zang), Anne-Meta Kobes (vertellen en zang), Jeanet de Jong (vertellen en trekharmonica), Ellen Poulus (steun en toeverlaat), Nanne van der Meulen (techniek) en Inge Klinkert (regie). De muziek en liedteksten zijn van Kees, uitgezonderd één nummer van Astor Piazzolla, de vertelteksten (in het Amelands en Nederlands) zijn van Inge en Jeanet. De voorstelling is gebaseerd op de historische roman ‘Vrouwe Rixt van Ameland’ van M.A.M. Renes-Boldingh.

Vrouwe Rixt van Donia - Moeder van Ameland, Oans mim
22 maart 2026
Sint Petruskerk, Kerkstraat 8 in Tjerkwerd
15.00 uur
Entree is vrije bijdrage
Kijk voor foto’s en agenda op www.eilandvanverhalen.nl

St. Petruskerk Tjerkwerd

St. Petrustsjerke Tsjerkwert

In het boekje 'St. Petruskerk Tjerkwerd' wordt de geschiedenis van de kerk behandeld. Het betreft een omkeer boek, met aan de ene kant de tekst in het Nederlands en in de andere helft Fries. Het boekje is voor Ameland van belang vanwege de beschrijving van het praalgraaf van Watze van Cammingha en Rixt van Donia. Het monument werd in 1795 deels vernield en wat er nu te zien is betreft een praalgraf dat is samengesteld uit een verzameling fragmenten. In 1989 is het monument zo goed mogelijk geconserveerd voor een latere restauratie. Of die heeft plaatsgevonden maakt dit boekje niet duidelijk. Dat moet dan na 2000 hebben plaatsgevonden. In de wandelgangen is vernomen dat gemeente Ameland niet bij wilde dragen aan de restauratie van het monument. Dit laatste staat niet in het boekje.

• St. Petruskerk Tjerkwerd - St. Petrustsjerke Tsjerkwert
• Anny de Jong
• Voorjaar 2000