maandag 27 juli 2026

Column - Liefde voor de Wadden

Discussies verharden, we zien het allemaal. Er hoeft maar iets te gebeuren of de digitale guillotines worden glimmend gepoetst. Grote woorden vol dreigende taal soms en hier en daar wordt de taal zelfs omgezet in acties. Er wordt op trekkers geklommen, vlaggen worden ondersteboven gehangen, er wordt intimiderend langs bepaalde gebouwen gereden, muren beklad en mensen verzamelen zich voor hekken als ‘ongeruste burgers’. Niet op de Wadden gelukkig.

Op de Wadden dreigde die verharding en dreigt misschien nog wel: grote woorden, grove beschuldigingen, in een hoek zetten, etiketteren en dat alles op basis van vermeende plannen. Gelukkig is de toon van de nieuwsbrief van ‘Wij zijn de Wadden’ een verstandige, een toon van informatie verzamelen en zorgen dat je aan tafel komt waar de belangrijke gesprekken gevoerd worden. Die toon stemt tot grote waardering.
Het leek er heel even op dat er Agractie-achtige acties zouden komen, ingegeven door woede en eigenbelang in plaats van verstand en redelijkheid. Het doet mij deugd dat er in het bestuur van ‘Wij zijn de Wadden’ mensen zitten die het doel voor ogen lijken te houden. Dat doel is een Waddengebied waar geleefd, gewerkt en gerecreëerd kan worden, met vanzelf liefde en zorg voor de natuur.
Bij de veel gehoorde kreet dat wij Waddenbewoners zo goed voor de natuur zorgen plaats ik namelijk een kanttekening. Wie wil lopen moet eerst kruipen en stappen en pas na veel training aan een marathon meedoen. Wie wil redeneren gaat eerst kraaien en brabbelen, leert dan praten en kan zich pas dan verdiepen in de kunst van het debatteren.
Wie zegt van de Wadden te houden moet dat laten zien in zijn manier van omgaan met de Wadden, om te beginnen in het kleine. Er zijn tientallen voorbeelden te noemen waarin eilanders en bezoekers niet zo netjes omgaan met het eiland en het Wad. Ik geef er hier één: de peuken die op straat, in het bos, in de duinen en op strand worden gegooid. Het is waar eigenbelang of eigen plezier overheerst of waar het domweg een kwestie is van desinteresse.

Dit is het moment om bij de basis van ‘Liefde voor de Wadden’ te beginnen en beleidsmakers te laten zien hoe we die liefde gestalte geven. Dat is het fundament onder ‘Wij zijn de Wadden’. En daar is nog wel wat werk te doen. ’Wij zijn de Wadden’ geeft een prima voorzet. Het is aan de bewoners, en ook aan de bezoekers die zeggen hart voor de Wadden te hebben, om de bal in te koppen.

Jeanet de Jong

dinsdag 14 juli 2026

De Wadden - Landschap in beweging

De Wadden. Werelderfgoed van grote klasse. Een wereld van eilanden, slikplaten, prielen en stranden. Een wereld vol verhalen waar de dynamiek van afspat. Land van jutters en matrozen. Lepelaars en orchideeën. Walvisvaarders en badgasten. Zeehonden en schelpen. Festivalvierders en strandwandelaars. Land waar je tot rust kunt komen en je zorgen aan de wal blijven. Eeuwenoud landschap gevormd door zand, water, wind en de mens. Een landschap dat voortdurend in beweging is. Geen moment hetzelfde. Badend in constant veranderend zilveren licht. De bekende landschapsfotograaf Maarten Westmaas dompelde zich onder in de natuur en de cultuur van het Waddengebied. Wat maakt dit landschap zo bijzonder? Hoe is het er om te wonen? Hoe is de geschiedenis van dit wervelende gebied? Wat voor landschappen en welke natuur zijn er te vinden? De Wadden is een boek vol verhalen, geschiedenissen, interviews, anekdotes en foto's over dit in Nederland unieke Werelderfgoed.

Het is een boek met prachtige foto's en mooie verhalen. In het voorwoord ontdek ik, tusssen de namen van mensen die bedankt worden, mijn naam. Ik wist het niet meer, maar ik heb kennelijk aan dit werk bijgedragen.
Antje van Seventer staat erin met portret en verhaal, net als Dirk Visser (Dirk van Joke) en Gera Wolf, toen van De Walvisvaarder. Tevens staan er verhalen in over de geschiedenis, reddingboot, Hidde Dirks Kat, de natuur, de dam, MadNes, het paardendrama, reeën, het dialect en Rixt van het Oerd.

  • De Wadden - Landschap in beweging
  • Maarten Westmaas
  • Waanders Uitgevers
  • ISBN 9789462620612  
  • 20 november 2015
  • € 25,--


dinsdag 7 juli 2026

Strandpalen Verhalenpad 2026

Strandpalen Verhalenpad
In september 2023 kwam het boek Strandpalen van Nederland van Martijn de Groot uit. Het boek inspireerde tot het verzamelen van verhalen die aan bepaalde strandpalen kleven en het lopen van het Strandpalen Verhalenpad. In de zomer van 2026 op elke woensdag in juli en augustus.

De paal op het Suudwest, waar de demonstratie van de paardenreddingboot is, de paal waar zoveel jaar geleden acht paarden verdronken, de paal waar barnsteen werd gevonden en zeehonden werden gehoord, de paal van de zandsuppletie en paal 3 waar het boorplateau van de NAM in zee stortte. Verhalen over schelpen, strandval en rugschild van de zeekat, over reddingen en over een verdrinking en een verhalen over jutten. Een selectie van verhalen waar een strandpaal een rol speelt wordt verteld tijdens het Strandpalen Verhalenpad. Dat is een heerlijke wandeling over het strand, langs de strandpalen die er nog altijd staan. De geschiedenis van de palen zelf komt ook aan bod. 

Het Strandpalen Verhalenpad begint op het uitkijkplateau op het Suudwest, bij de strandovergang aan het einde van het Tjettepad, ter hoogte van paal 48. De wandeling duurt ongeveer anderhalf uur en eindigt bij Pannenkoekhuis Ouder de Vuurtoren.

Deelname is € 12,--, kinderen tot en met 4 jaar kunnen gratis mee, 5 t/m 12 jaar € 6,--.

Aanmelden via 06 23 218 213 en te boeken via VVV Ameland.

Augustus

  • 26 aug. 2026 - Strandpalen Verhalenpad - 14:00 uur
  • 19 aug. 2026 - Strandpalen Verhalenpad - 14:00 uur 
  • 12 aug. 2024 - Strandpalen Verhalenpad - 14:00 uur
  • 5 aug. 2024 - Strandpalen Verhalenpad - 14:00 uur

juli

  • 29 juli 2026 - Strandpalen Verhalenpad - 14:00 uur
  • 22 juli 2026 - Strandpalen Verhalenpad - 14:00 uur
  • 15 juli 2026 - Strandpalen Verhalenpad - 14:00 uur
  • 8 juli 2026 - Strandpalen Verhalenpad - 14:00 uur 
  • 1 juli 2026 - Strandpalen Verhalenpad - 14:00 uur

Heb je zelf een mooie geschiedenis die gekoppeld is aan een Amelander strandpaal, laat het graag weten via Contact op www.eilandvanverhalen.nl

zondag 5 juli 2026

Verhalenpad van Hidde Kat juli en augustus 2026

Scrimshaw
In juli en augustus 2026 staat elke maandagmiddag het Verhalenpad van Hidde Kat op het programma. Geschikt voor jong en oud. Jeanet de Jong van Ameland Vertel! is de gids.

Het Verhalenpad van Hidde Kat is een bijzondere, interessante en grappige wandeling. Het is een ontdekkingstocht van ongeveer anderhalf uur door Hollum, langs bekende en onbekende plekken die iets met de commandeur ter walvisvaart Hidde Dirks Kat van doen hebben. Zonder verheerlijking van de walvisjacht, maar met een indringend kijkje in een bijzondere bedrijfstak van een paar eeuwen geleden.


Het Verhalenpad begint om 14.00 uur bij het beeld van Kat aan de H.D. Katstraat. Met tussenstops vol verhalen, feiten en hilarische anekdotes gaat het in een slinger door het dorp, om te eindigen bij Herberg De Zwaan aan het Zwaneplein. Daar zal Kat ongetwijfeld wel eens een borreltje hebben gedronken, want de herberg stond er in zijn tijd ook al.


Verhalenpad van Hidde Kat
  • maandag 6 juli 2026
  • maandag 13 juli 2026
  • maandag 20 juli 2026
  • maandag 27 juli 2026
  • maandag 3 augustus 2026
  • maandag 10 augustus 2025
  • maandag 17 augustus 2025
  • maandag 24 augustus 2025
  • maandag 31 augustus 2025
Deelname is € 12,-- voor volwassenen, kinderen tot en met 4 jaar 
kunnen gratis mee en voor 5 t/m 12 jarigen is het € 6,--.
Aanmelden kan via 06 23 218 213 of via VVV Ameland.

Elke woensdag in juli en august 2026 is er een Strandpalen Verhalenpad, 
dat om 14.00 uur start vanaf het Suudwest ter hoogte van paal 48.

Column - Madeleine-cakeje

De geur van nog niet zo lang daarvoor gemaaid en al even in de zon gedroogd gras: het is een geur die een blik associaties opentrekt waar je geen macht over hebt. Geur doet iets raars. De reuk is bij uitstek het zintuig om vroege herinneringen op te roepen. Dat heten proustiaanse herinneringen, genoemd naar de schrijver Marcel Proust, die eens een madeleine-cakeje in lindebloesemthee doopte, een hap nam en zich meteen in geur en kleur herinnerde hoe hij als kind een madeleine met lindebloesemthee van zijn tante kreeg. De deur naar zijn vroegste herinneringen was van het slot. Mij beving zo’n Proust-effect op de Badweg. Het is mijn route naar Dolly uut waar ik sinds de langste dag weer regelmatig zwem. Aan weerszijden van de Badweg groeide meer dan metershoog riet, waar in het voorjaar fluitenkruid had gestaan. Het land links en rechts van de weg was pas gemaaid, het was warm, wat klammig en boven het gebied hing een warme wolk met de zoetige geur van drogend gras. Ik fietste door die wolk en in een fractie van een seconde was ik terug in mijn kindertijd en zag ik pappe maaie, skudde en swele. Ik zag mijn vader met zijn witte bast en eeuwige alpien op het hoofd, zijn bruine onderarmen en wangen en zijn inwitte schouders, bovenlichaam en voorhoofd. De alpinopet hield zijn scalp koel en ongebruind en zijn armen en bovenlijf waren wit, omdat hij bijna altijd een himd aan had met opgerolde mouwen. Bijna nooit liep hij in de bloate bast. Je moest je kleden tegen de kou en ook kleden tegen de warmte, zei hij dan.

De volgende dag was het riet aan een kant gemaaid en niet veel later waren beide bermen kaal. Er was iets met verkeersveiligheid, wat weet ik niet, maar de bermbegroeiing moest weg. Veiligheid voor alles, vanzelf. We hebben in ieder geval tot eind juni van die prachtige bermen kunnen genieten.

Ons eiland is mooi en we zien, horen en lezen de laatste tijd weer hoe verschrikkelijk trots eilanders op hun eiland zijn. Niet alleen Amelanders, maar ook die van de andere Waddeneilanden. En hoe goed we zelf voor ons gebied zorgen, ook al zijn daar wel wat verbeteringen in te maken. Die keer zwemmen bij Dolly uut zag ik op het Wad een wit open bootje in topsnelheid richting de robbenbank scheuren, langs de plaat stuiven, nog steeds met de motor op vol vermogen, om aan de noordkant van de plaat stil te gaan liggen. Verstoring, een incident. Zou dat iemand zijn die ook zijn handtekening heeft gezet onder de petitie van Wij zijn de Wadden? Nee, dat denk ik niet, want alle 15.000 ondertekenaars zijn liefhebbers die juist goed voor het Wad zorgen. Zij verstoren geen zeehonden, gooien geen peuken in de duinen of op straat, gebruiken geen azijn om wat sprietjes weg te werken, betegelen niet hun voortuin, parkeren niet de berm kapot maar zetten hun bolide op de oprit of op de parkeerplaats, gebruiken nooit gif op hun groententuin en al helemaal geen roundup, begraven geen luiers en peuken op het strand, laten hun honden niet los lopen en laten zeker geen hondenpoep op de strandopgangen en op het strand liggen, besproeien hun tuintjes niet op het heetst van de dag, rijden niet door het groene strand, banjeren niet door de takkenbossen en jonge aanplant en crossen niet met mountainbike of brommer door de duinen. Nee, dat doen zij allemaal niet, want ze houden van hun eiland en zorgen voor het Wad. 


De geur van gras op het land, het is mijn madeleine-cakeje met lindebloesemthee. Straks ga ik weer zwemmen in mijn geliefde zee. Eens zien of dat weer proustiaanse herinneringen oproept.

Jeanet de Jong

Ut Moaiste Woa'd - Swele


Ut moaiste woa'd
van deze keer is swele. Het kwam op mijn pad na een proustiaanse herinnering tijdens een fietstocht over de Badweg. Ik heb het al eens eerder gepost: het blijft mooi.

Swele

Swele is het bijeenharken van hooi. Heel mooi is de zegswijze: 'Kalm an, we hoeve niët te swelen.' Op west zeggen ze dat als ze menen dat ze het wel rustig aan kunnen doen.


vrijdag 26 juni 2026

't Gehaim fan 't Ameland

Twaalf korte verhalen over de zee, over mensen en drie waargebeurde verhalen over 't Bildt tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het boek is in het Bildts geschreven.

At e stannebuurster jonges marten en beert in de kringloopwinkel in ‘n oud boeky ‘n kaart fine út de 18de eeuw, is hur belangstelling wekt. Sij gaan met fekânsu naar ‘t Ameland en doen der ‘n belanrike ontdekking.

  • 't Gehaim fan 't Ameland
  • Sytse Hotzes Buwalda
  • Illustraties van Ita Leona Spoelman
  • Bildste Boekerij
  • ISBN 9789082928969
  • € 7,50
  • 2021


maandag 22 juni 2026

Column - Lap

Zo zeg, de laatste column was van net voor de gemeenteraadsverkiezingen. Het was meteen mijn meest gelezen column ooit. Was er dan al die tijd niks om over te schrijven? Oh, zeker wel, maar ik had niet zoveel schrijflust en over gekooide mensen wil ik het even niet hebben.

In de tussenliggende tijd speelden wij van Kruiend IJs ‘Vrouwe Rixt’ in de Sint Petruskerk in Tjerkwerd. Wát een voorstelling was dat! We stonden in een nagenoeg volle kerk, voor het praalgraf van Rixt van Donia en Watze van Cammingha. Op de laatste dag van mei speelden we - de première was in april in de Herenwegkerk - onze nieuwe voorstelling over Olfert Pieters Lap in de doopsgezinde kerk in Leeuwarden. Die kerk was bij lange na niet vol, maar op de eerste rij zaten wel drie Olferts Lap, zevende, achtste en negende generatie nazaat van de Olfert Lap waar de voorstelling over gaat. Het was een grote eer voor deze drie te mogen spelen. Ze kwamen helemaal uit Woerden speciaal naar Leeuwarden om de voorstelling te zien. Ze vonden het verhaal over hun voorvader mooi, vonden de wijze waarop we het brachten indrukwekkend en werden bij het hart gegrepen, waren geroerd. Wat wil je nog meer?

In de tussentijd wordt er aan een cd gewerkt met een selectie van de nummers uit ‘Kruiend IJs en Noorderlicht’, ‘Vrouwe Rixt van Donia’ en ‘De Arak-kapitein van Ameland’. Vóór november is die wel klaar. Vorige week namen we nog een nummer uit ‘Vrouwe Rixt’ op voor een begrafenis die vandaag plaatsvindt. Jan, met banden met en liefde voor Ameland, wordt vandaag in Alkmaar begraven en het lied ‘Altijd ben je bij me’ zal daar te horen zijn. Ook dát is een grote eer. We hebben het speciaal voor de gelegenheid opgenomen, omdat de cd zover nog niet is.

Komende zaterdag staat ‘De Arak-kapitein van Ameland - Een muzikaal verhaal over Olfert Pieters Lap’ op het programma. Deze week gaan de uitvoerende artiesten ieder voor zich aan de slag om alles weer eens door te nemen en donderdag is er nog een laatste repetitie met z’n allen.
Kom zaterdag naar de Vermaning, we beginnen om 20.00 uur en de entree is weer een vrije bijdrage. Kun je komende zaterdag niet? In november spelen we deze voorstelling nogmaals twee keer.
Een plaatsje reserveren kan via contact op www.eilandvanverhalen.nl
Op die website staat ook de agenda om in de gaten te houden.

Jeanet de Jong

maandag 15 juni 2026

De Amelander juni-juli 2026

 

Nummer 5
De Amelander, het vrijetijdsmagazine van en voor Ameland.

  • De Amelander
  • Uitgever Klaas Touwen
  • Juni/ juli 2026
  • Jaargang 62 nummer 5
  • € 3,00