Als de laatste boot vertrokken is

Het boek van Afke

Een heerlijk boek vol verhalen over het échte leven op de Wadden – geschreven door NOS-presentatrice Afke Boven, opgegroeid op Ameland.

‘Het is voorbij. Je tijd op het eiland zit erop. Thuis leek er even zo ver weg. Net als werk, deadlines, rekeningen, stress, school, de was. Het leven was er meer dan goed. Maar nu wacht de terugreis. Je bent opnieuw aan boord gestapt en er is voorlopig geen weg meer terug.’

Iedereen kent het gevoel dat journalist Afke Boven beschrijft aan het begin van Als de laatste boot vertrokken is, behalve de eilanders zelf, voor wie het eilandleven het échte leven is en het vastewalbestaan de uitzondering. Maar hoe ziet dat echte leven eruit? Om een antwoord te geven op die vraag neemt Afke je mee naar het eilandleven, van de zuidelijkste punt van Texel tot aan de kop van Schiermonnikoog. Aan de hand van haar eigen ervaringen en die van anderen – van de eenzame strandjutter en de campingeigenaar tot de burgemeester en de lokale politieagent die zijn buurman op de bon moet slingeren – schetst ze een beeld van hoe er op de Wadden wordt geleefd, gelachen, gewerkt, gerouwd, getrouwd, geruzied en gefeest.

Veilig, vrij, vriendelijk, robuust, weerbarstig en woest: leven op een Waddeneiland betekent leren omgaan met sociale uitdagingen, wat de ene keer hilarische taferelen oplevert (want niets blijft geheim) en de andere keer net zo goed schrijnende situaties met zich mee brengt (want niets blijft geheim). Als de laatste boot vertrokken is biedt de lezer onvergetelijke verhalen van eigen bodem, geschreven door een bevlogen journalist die haar liefde voor de Waddeneilanden en hun unieke bewoners met iedereen wil delen. 

‘“Op een eiland heb je toch helemaal niets?” Het is misschien wel de meestgestelde vraag die ik krijg. Maar op een eiland heb je niet niets. Je hebt er alles.’

Een aanstekelijk geschreven Waddenboek van een aanstekelijke eilander en mediapersoonlijkheid

Een uniek, van binnenuit verteld verhaal over het échte leven op onze Waddeneilanden

‘Afke Boven, zelf opgegroeid op Ameland, geeft een zeldzaam inkijkje in de harten van eilanders. Ze vertellen over hun jeugd, over de gemeenschap, over hoe ze zichzelf en de anderen zien, en hoe de beperking van het leven op de zandplaat in zee ze vrijheden heeft gegeven die ze elders nooit hebben gevonden. Eilanders lijken op elkaar en in dit boek vormen ze een hechte archipel.’ Mathijs Deen

‘Een feest van herkenning. En ja: “wij eilanders zijn ongekende geluksvogels!”’ Marrit Welboren, boekhandel Nauta Boek, Texel

• Als de laatste boot vertrokken is
• Afke Boven
• Uitgeverij Meulenhoff
• ISBN 978 90 896 8369 4
• € 21,99
• 2 juni 2026

Column - Badgast en badkant

Wat gebeurt er soms wat op een Waddeneiland, zeg! Vriendjespolitiek, corruptie, ontvoering, moord en doodslag, drugssmokkel en drugsgebruik. Het komt allemaal voorbij in de nieuwe serie Badgast, opgenomen op buureiland Terschelling. Net als bij Sil de Strandjutter uit 1976 is de zachte G van onze zuiderburen te horen op het Friese eiland. Was het in Sil de heerlijke klank van Jan Decleir, in Badgast is het de tongval van Tom Waes en zijn filmdochter Freya van Campenhout. Dat kan natuurlijk prima, dat een Belg naar ‘het Curaçao van het noorden’ reist voor een weekje vakantie. Bij Sil was dat wat anders. Daar speelde Jan Declair een eilander, een echte Terschellinger die de smeuïge taal van de Vlamingen meebracht naar het eiland.

Badgast laat naast een spannend verhaal prachtige beelden van het eiland zien. Vanzelfsprekend komt de Brandaris er bij daglicht en met lichtbanen in de nacht in voor. Lange fietspaden, ruige duinen, sinistere restanten van bunkers, het drenkelingenhuisje: het eiland spat van het scherm.
Grappig is het foutje van de ondertitelaar. Hij of zij is waarschijnlijk nog nooit op een Waddeneiland geweest en verstond Nola Elvis Kemper die in de serie Tess speelt niet goed. Tess en Jesse (Tommy van Lent) zoeken op een gegeven moment naar Zoë (Freya van Campenhout). “Neem jij de strandkant, dan neem ik de wadkant”, zegt ze tegen Jesse. De ondertitelaar maakt daar van: “Neem jij de strandkant, dan neem ik de badkant.”

Terschelling kan trots zijn en heeft in de DVD een leuk souvenir voor de komende badgasten. De achtdelige serie is het kijken meer dan waard. Lekker voor de kerstvakantie, of een sombere zondag.
Mijn favoriete figuur is Frie, de eilander politieagent, gespeeld door Anneke Blok, al mag Jack Wouterse als Wester er ook zijn. Frie is niet op het eiland geboren en wordt een paar keer als ‘badgast’ weggezet. Ze is recht door zee en betrouwbaar, zoals een agent hoort te zijn. Ze heeft daarbij ook nog eens het hart op de goede plaats. Tot de laatste aflevering komt. Dan blijkt er een heel scherp randje aan Frie te zitten. Heerlijk! Goed gedaan. Gauw streamen op NPO Start, dus.

Jeanet de Jong

Column - Tigerstelling

Zaterdag 31 mei ging ik met nog vier in bunkers geïnteresseerden naar Terschelling. De hele maand mei en een stukje van juni staat 80 jaar bevrijding in de spotlight. Op Ameland is in het Maritiem Museum speciaal daarover een tentoonstelling ingericht, is er een fietsroute langs panelen die over de oorlog en de bevrijding vertelt, is het Bunkermuseum open en zijn er op zaterdag 7 juni nog verhalen te horen van Peter van Noort en Bastiaan Kobes van Ameland Vertel!

Het clubje van vijf bestond uit vrijwilligers van de Bunkerdag. Op Terschelling ligt vlakbij West de Tigerstelling, een complex van wel honderd bunkers in de duinen en het bos. Terschellinger vrijwilligers, verenigd in een stichting, hebben heel veel moeite gedaan bunkers uit te graven en open te stellen. Een van hun laatste wapenfeiten is het opknappen van de oude Duitse kantine. Ze hebben er een ontmoetingsruimte met museumfunctie van gemaakt. Dat Infocentrum werd afgelopen zaterdag geopend. Het werd een mooi uitstapje, waarin we het Wad van verschillende hoeken konden aanschouwen. We zaten op vier verschillende boten en in totaal drie uur en een kwartier op de Waddenzee, waarvan twee uur op de langzame boot naar Terschelling en drie keer op een snelboot. Varen over de Waddenzee is nooit een straf, ook niet als het meer dan drie uren duurt.

Op Terschelling werden we verwelkomd met een heerlijke lunch en daarna diverse sprekers. Mooi was de verbazing en hartelijkheid van Roel Cazemier, die ons met uitgestoken hand tegemoet kwam: “Ha, buren!” Roel was jarenlang burgemeester van Ameland en zit nu als tussenpaus op Terschelling.
Commissaris van de Koning Arno Brok was er en politicoloog Rob de Wijk. “Er broeit wat”, zei Rob, “dat was 90 jaar geleden ook. Je merkt het overal, er gist wat in Europa.” Arno Brok zei het zo: “Dit museum is meer dan een slechtweervoorziening. Het gaat over bezinning, leren. Dit is niet alleen een monument van beton, maar ook een symbool van vrijheid. Vrede is niet vanzelfsprekend.”

Elf jaar geleden werd op dezelfde plek een grote bunker geopend. Die was toen als een van de eerste grote projecten uitgegraven en ingericht. Het is elf jaar geleden dat ik daar ook was, toen met zus Greetje. Zij was ook vrijwilliger bij de Amelander Musea. Het is elf jaar geleden dat we geschifte mosterdsoep kregen; foutje van het restaurant aan de haven. Hoe kan het toch dat je sommige dingen nooit vergeet, hoe schijnbaar onbetekenend ook? De groentesoep die we zaterdag kregen was pico bello in orde. Mosterdsoep eten we thuis wel weer. Met mosterd van de molen waar Greetje toen molenaar was.

Bekijk via deze link het programma 80 jaar Bevrijding op Ameland.

Beluister hier de podcasts De Wadden, een andere oorlog. Op 3 juni komt de aflevering over Ameland online.

Jeanet de Jong

Tik Column in bij 'Zoeken in dit blog' of klik op Label 'column' onder dit bericht om meer columns te lezen.

Tjamke

Tjamke

Tjamke is een historische roman met illustraties. Het boek wijkt af van de historische feiten, maar dat levert een prachtig verhaal op. 

Ameland komt op verschillende momenten in het boek voor, niet heel uitgebreid, maar toch. Zo wordt de toren van Hollum als baken voor de zeevaarders genoemd en zo zijn er nog wat vermeldingen. Het verhaal speelt zich op Terschelling af, met uitzicht op Ameland. Logisch dus dat het buureiland een rolletje speelt in de geschiedenis.

Het boek heeft het formaat en stevige kaft van een prentenboek, het verhaal en ook de illustraties zijn voor volwassenen. En wat een verhaal! Over een man die zich een jaar lang terugtrekt op de Bosplaat. De Hoek, noemen de mensen van Oosterend dat. In ieder geval Insze van Oost noemt het gebied zo, Insze Schar de stroper, die alles weet van botkloppen, strikken zetten en vogeleieren rapen. Dat leert hij Tabe, want die weet al dat soort dingen niet. Tabe is als haringvisser bekend met het Wad, maar heeft geen overlevingsvaardigheden. Toch overleeft hij dat jaar op De Hoek, in een hut die hij op aanwijzen van Insze zo maakt dat deze bij springtij omhoog getakeld kan worden. 

Tabe, niet van het eiland, trouwt met Terschellingse Niltje, nicht van Willem van Barent. De naam Willem Barents blijkt de sleutel die voor Tabe menig deur opent. Het ergert hem, maar hij maakt er ook dankbaar gebruik van. Het is vanwege zijn familieband met Barents dat hij vergunning krijgt om op de Bosplaat te bivakkeren. De Hoek wordt zelfs tijdelijk voor publiek gesloten.
De geschiedenis speelt zich af aan het einde van de 16e eeuw en expeditie Bosplaat is van juni 1610 tot juni 1611. Op bladzijde 76 van het boek wordt gesproken over 1911, maar dat moet een zetfout zijn.
Het is een verhaal waarin een feitelijke geschiedenis wordt aangekleed met mooie taal, prachtige illustraties - waar zag je ooit eerder schelpjes zo fraai geaquarelleerd - en fantasie van de schrijver. Schrijver George Visser kende de geschiedenis van Jan Cornelis Femmesz die omstreeks 1610 een jaar lang op de zandplaat aan de oostkant van Terschelling verbleef. In 1987 maakte Visser een reis naar Spitsbergen en daar droomde hij het hele verhaal zoals het in het boek Tjamke is gepubliceerd. De droom wijkt sterk af van de historische feiten, schrijft Visser op de achterkant van het boek. Tjamke zou zeggen: “Dromen zijn bedrog.” Tjamke zelf komt daar op de meest hardvochtige manier achter.

Het verhaal staat vol mooie uitdrukkingen die eilanders zo goed verstaan en die niet-eilanders de eigenaardigheden van eilanders zou kunnen doen begrijpen. Bijvoorbeeld over het trouwen met “een Schellingse”. “Die eilander vrouwen lijken onderdanig, maar je krijgt ze nooit helemaal. Als je eenmaal getrouwd bent, ben jij wel in naam het hoofd, maar zij draaien het rond.” Als het huwelijk z’n 15e jaar is ingegaan gaat het niet zo goed met Niltje en Tabe. Ze hebben drie kinderen, maar hebben het alles behalve ruim. “We komen van armoede nog in't zaad”, is het Terschellinger gezegde, dat Niltje Tabe voorhoudt. Dan bedenkt hij zijn plan om te overwinteren op de Bosplaat. Hij sluit een weddenschap af met Sicke en zal na 365 dagen door hem weer worden opgehaald. Tabe kan niet lezen en schrijven en krijgt een plank mee waar hij elke avond een kruisje op zet, tot de 365 vakjes vol zijn. Als hij het redt verdient hij er tweeduizend guldens mee. Om de weddenschap te winnen moet Tabe alleen op de Bosplaat verblijven, op een enkel bezoekje van Insze Schar na. Het is Insze die Tabe uitlegt wat een Terschellinger is, wat een eilander en wat een vreemde. Een vreemde is iemand die op het eiland komt wonen, maar zich niet aanpast. “Of al die andere figuren aan de vaste wal. Terschellinger word je nooit. Dat ben je. Zij hebben het nestgevoel.” Eilander kun je worden, mits je het voorzichtig aanpakt, zegt Insze. 

Illustratie uit Tjamke

Als Tabe eenmaal op De Hoek zit heeft hij houvast aan de toren van Hollum. De kerktoren, niet de vuurtoren, want die stond er toen nog niet. “Je moet er natuurlijk wel de regel in houden”, adviseert Insze Tabe na een week doelloos zitten op de plaat. Tabe ontwikkelt zich tot een echte Robinson en houdt stand. Het is uiteindelijk Tjamke die hem de dagen doet vergeten. Als het jaar bijna om is vergeet hij kruisjes op de jaarplank te zetten en vergist hij zich een week. Sicke komt op tijd, zoals afgesproken, maar Tabe is er niet op voorbereid. Het slot van het verhaal is even fantastisch als dramatisch en dat geef ik hier maar niet weg. Weet je de hand op deze uitgave te leggen: reken hem af, pak hem in, neem hem mee naar huis en ga er thuis eens lekker voor zitten. Een prachtig boek, zowel in tekst als in beeld. Een dikke vijf sterren. 

Op Boekwinkeltjes Morgenster Ameland zijn twee exemplaren te vinden, een gesigneerde en een ongesigneerde. 

Op Terschelling is het boek bij De Boekenboer te koop.

• Tjamke
• George Visser - tekst
• Arne Zuidhoek - illustraties 
• Uitgegeven door Windows Producties
• ISBN 90 9010102 0
• 1996

Wadden liefde Ameland

Wadden liefde

Word verliefd op de Wadden met de serie Waddenliefde van Susan Muskee. Elk verhaal bevat een hartverwarmende trope, een zwijmelwaardige love interest én een hoofdpersonage dat meteen je hart verovert. Deze meeslepende feelgoodromans spelen zich af op Terschelling en Ameland.

(1) Terschelling 
Valerie is geboren en getogen op Terschelling. Ze runt de souvenirwinkel die haar moeder ooit is gestart en organiseert fietstochten over het eiland. En o ja, ze is tot over haar oren verliefd op Tobias, haar buurman, beste vriend én collega. Maar een vriendschap die overgaat in liefde is iets wat alleen in boeken gebeurt, dus Valerie is mooi niet van plan om Tobias de waarheid te vertellen. Totdat galeriehoudster Nanda naar het eiland verhuist en het wel héél gezellig met Tobias heeft. Valerie had net besloten Tobias los te laten, dus voor haar is het nu echt te laat… Of toch niet?

(2) Ameland
Nienkes vriend Rens heeft voor een prikkie het vakantiehuisje van zijn oma Bep op Ameland overgenomen. Een regelrechte bouwval – vandaar de prijs. Nienke ziet de bui al hangen: met vier linkerhanden is samen verbouwen een recipe for disaster. Om nog maar te zwijgen over de druk die dat op een (toch al wankele) relatie legt. Maar aangezien de vonk ooit oversloeg op Ameland, sluiten ze een deal: één zomer lang proberen ze het vakantiehuisje op te knappen. Als dit niet lukt, gaat het terug in de verkoop. Tussen de verfblikken en badkamertegels bloeit hun liefde voor het eiland steeds meer op. En misschien ook de liefde voor elkaar…

• Wadden liefde Ameland/Terschelling
• Susan Muskee
• Uitgeverij Harlequin
• ISBN 9789402715446
• 19 juni 2024
• € 15,--

Het vuur van de vreemdeling - Deel 2

Deel 2

Beleef de Tweede Nederlands-Engelse oorlog, de aanval op Chatham, doopsgezind pacifisme, de verdediging van Harwich, seksualiteit, strijd om koloniën en de harde wereld van Delfts en Fries blauw. 

De vernietigende aanval op het Vlie (deel 1 - 1666) roept wraakgevoelens op. Als pacifist probeert Sytze zich aan deze sentimenten te onttrekken, maar wordt tegen wil en dank de spil tussen zijn vrienden Thomas en Hidde, die elkaar naar het leven staan. Hidde legt via de Engelse Thomas de hand op een zeer nuttige informant. Thomas ziet zich genoodzaakt de wapens op te pakken. Lukt het de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden om Engeland op de knieën te dwingen? Worden Chatham en Harwich vernietigd? Wie zit er achter de grote brand van Londen? Wat zijn de gevolgen van de oorlog voor de vriendschappen van Sytze, Thomas en Hidde? En… welk familiegeheim ontrafelt Sytze op zijn zoektocht naar de herkomst van het astrolabium?

• Het vuur van de vreemdeling
• Deel 2: 1667 De 17de eeuw door de ogen van een loods, een koopmanszoon, een matroos en een plateelbakker
• Mirjam Molenaar
• Uitgegeven door Bookscout
• ISBN 9789464896664
• 24 november 2023
• € 23,99

Het Vuur van de Vreemdeling

Deel 1

Beleef de tweede Nederlands-Engelse oorlog, de ramp op het Vlie, de grote brand van Londen, seksualiteit, doopsgezind pacifisme, strijd om de koloniën, en de harde wereld van Fries blauw. 

Onheilsprofeten voorspellen dat 1666 het duivelsjaar wordt, en voor Sytze, Thomas en Hidde is dat ook zo. De oorlog tussen Engeland en de Republiek zet hun vriendschap op scherp. Sytze, de zoon van een Terschellingse loods, ziet zijn volledige toekomst weggevaagd worden door een rampzalige aanval van Engeland. Als vluchteling belandt hij in Friesland. Zijn jeugdvriend Thomas is de zoon van een Engelse koopman. Het internationale contact tussen de twee families dateert al van lang voor de oorlog. Sytzes buurjongen Hidde tekent noodgedwongen als matroos voor de oorlogsvloot onder Michiel de Ruyter, en vecht tegen Engeland. Wat betekent de oorlog voor de vriendschappen? Hoe zit het met seksualiteit? En wat is het geheim van het astrolabium, dat Sytze van zijn stervende vader krijgt?

Ameland komt zijdelings in het boek voor.

• Het Vuur van de Vreemdeling
• Deel 1: 1666 De zeventiende eeuw door de ogen van een loods, een koopmanszoon, een matroos en een plateelbakker
• Mirjam Molenaar
• Uitgegeven bij Bookscout
• ISBN 9789464686722
• 16 juni 2023
• € 23,50

Fata morgana op het Wad

Luchtspiegelingen boven de Waddenzee.

Abonneer via deze link gratis op You Tube kanaal Ameland Vandaag en mis geen filmpje meer.

Wadden ABC

Wadden ABC

Het Wadden ABC komt van Terschelling, maar wat voor Terschelling geldt, wat het Wad betreft, gaat grotendeels ook voor Ameland op. Bovendien komt Ameland een paar keer in het boek voor. Dus heeft het een plekje op dit blog verdiend.

Dit boek is een ode aan de Waddenzee. 
Bij elke letter van het alfabet is een verhaal geschreven in een meeslepende, informatieve stijl. De prachtige illustraties dompelen je onder in de wonderlijke wereld van de Waddenzee. Het vertelt over de vulkaan diep onder de grond, over de krab, lepelaar, het nonnetje en de Japanse oester en over vele andere dieren en bijzonderheden van het Wad. De Waddenzee wordt zo meer dan alleen een grijze massa in een bak water. 

Je leert gegarandeerd allerlei nieuwe dingen over het Unesco Werelderfgoed Waddenzee. In zijn voorwoord zegt Ruben Smit, de filmmaker van onder andere WAD: “In dit boek kun je aan de hand van de voortreffelijke teksten van Marloes Fopma en de heerlijke aquarellen van Frans Schot worden meegenomen naar de Wadden. Het gevoel en de beleving ervan is nergens ver weg. De precieze informatie is zelfs voor kenners nog van waarde. En wat me het meeste treft: het Waddengebied wordt beschreven met al zijn juiste, unieke kracht.” 

Marloes Fopma is verhalenjutter van Terschelling. Ze schrijft en vertelt verhalen over het Waddengebied. Eerder bedacht en schreef ze het 'Terschelling ABC prentenboek' en 'Vogels van de Wadden'. Kunstenaar Frans Schot maakte de unieke aquarellen.

Koop het boek in de boekhandel of bestel het via deze link.

• Wadden ABC
• Marloes Fopma - Tekst
• Frans Schot - Illustraties
• Uitgeverij Eilandwijs
• ISBN 9789083162935
• 1 augustus 2023
• € 27,95

De Waddeneilanden

De Waddeneilanden 

In deze feestbundel heeft Gerrit Jan Zwier uit Zuidhorn zijn favoriete waddenverhalen bij elkaar gezocht.

Al sinds zijn debuut De noordkromp (1978) spelen de Waddeneilanden een voorname rol in het proza van Gerrit Jan Zwier. Voor hem zijn de eilanden, behalve vakantieoord en (soms) toevluchtsoord, een literair concept. Dat komt ervan als je al op jonge leeftijd met je ouders vakantie viert op Ameland en de andere Waddeneilanden. Al heeft hij sindsdien de reis om de aarde wel enige malen afgelegd, toch is hij de eilanden trouw gebleven. De eilanden hebben een noordelijke signatuur – misschien is dat het geheim. Het is een bundel met heerlijke verhalen geworden.

Koop het boek in de Amelander boekhandel of bestel het via deze link.

• De Waddeneilanden
• Gerrit Jan Zwier
• ISBN 9789046708057
• Uitgeverij Olympus
• 20 juni 2023
• € 17,50

Column - Opgeleukte traditie

Opgeleukte traditie

Ze trekken er hard aan, op Terschelling met hun roeireddingboot en paardentractie. Ze kregen het eerst op de lijst met varend erfgoed en onlangs op die van Immaterieel Erfgoed van Nederland, waar ook de bidtocht in ’s-Hertogenbosch, het Lanenkaatsen in Harlingen en het snert koken in het algemeen zich in een vermelding mogen verheugen. Dat is een prestatie en een felicitatie waard. Gefeliciteerd Terschelling, vanaf buureiland Ameland!

De Terschellingers trekken sinds 2012 de roeireddingboot door de duinen naar het strand en demonstreren de lancering vier keer per jaar. Ze hebben er Friese paarden voor gezet. De roeisloep Secretaris Schumacher, uit 1900 en met standplaats Ter Heyde, is een museumboot, voor dit doel aangekocht en gerestaureerd. De lanceerwagen is een replica, want er was geen bruikbaar origineel meer voorhanden. Tot zover de authenticiteit van de paardenroeireddingboot, zoals de site van immaterieelerfgoed.nl schrijft. Alsof het de paarden zijn die roeien.
Voor de opnames van de film Sil de Strandjutter (1976) is de oude kennis nog eenmaal uit de kast gehaald om daarna bijna in de vergetelheid te verzinken.

Vorig jaar nog dreigde er een einde te komen aan de nieuw leven ingeblazen traditie die 60 jaar op z’n gat had gelegen; er waren te weinig paarden en enkele voerlui werden te oud. Voor dit jaar is dat gefixt en staan er weer vier demonstraties gepland.

In het jubelende persbericht over het verkrijgen van de erfgoedstatus werd de Terschellinger paardentractie voorgesteld als ‘de enige in de wereld’. Helemaal gejokkebrokt is dat niet, want het is de enige paardentractie met een roeireddingboot. Op Ameland leven we sinds jaar en dag met de paardenreddingboot. Zelfs na het dramatische jaar 1979, toen acht paarden bij de actie verdronken, hebben de Amelanders de paardentractie weer opgepakt. De KNRM besloot in 1988 dat het tijd was voor een nieuwe generatie reddingboot, zodat de motorstrandreddingboot met pensioen kon. Toch gaat de reddingboot nog altijd uit zoals de Abraham Fock voor het eerst in 1934 werd gelanceerd met Botte Ney als schipper. Eerder roeide Ney nog mee in de roeireddingboot.

Die eerste actie was de redding van opvarenden van tjalk Rehoboth die in zwaar weer en met krabbend anker bezuiden Hollum dreef, met behalve de schipper - hij kon zijn arm niet meer gebruiken want de zwengel van de lier had hem verwond - en bemanning nog een vrouw en zeven kinderen aan boord. Ze werden gered door Ney en zijn mannen. Het is een van de vele anekdotes over de paardenreddingboot van Ameland. De bemanning en de voerlui dachten niet aan immaterieel erfgoed, ze dachten aan redden en na 1988 aan behouden van kennis en vaardigheden en voortzetting van de lanceringen. Dat gebeurt een keer of 12 per jaar, de eerste staat voor 25 februari op de kalender. De paarden die daarvoor worden ingezet zijn vos, bruin, zwart en schimmel, geen gepoetste Friezen. Ameland is fier op z’n paarden, voer- en vaarlui en elke demonstratie weer willen duizenden mensen de lancering zien. 

Terschelling doet dat anders. Die hebben een paar pennenlikkers in het bestuur van de museumboot, die eer willen behalen met hun opgeleukte traditie. Rond 2010 gebruikten ze daarvoor een foto van de Amelander paardenreddingboot, want ze hadden van hun eigen nog niks. Toen al solliciteerden ze naar de status van immaterieel erfgoed, maar pronkten met Amelander veren. 

Op de NOS nieuwssite en een paardenwebsite staat "Op Ameland is ook een roeireddingsboot, de Abraham Fock. Maar die is een stuk minder oud dan de roeireddingsboot op Terschelling. De Secretaris Schumacher stamt uit 1900 en is daarmee het oudste, nog operationele exemplaar in Nederland. Vroeger werden beide boten gebruikt om schipbreukelingen te redden, tegenwoordig alleen nog om de traditie in ere te houden.”

Het wordt tijd dat de Amelander varensgasten weer aan de riemen gaan. Dan nog een pennenlikker voor de papieren rompslomp en dan kan de Amelander paardenreddingboot ook op de erfgoedlijst. Als ze dat willen.

In het boek 'Van Zeerampen en Redders' staat het verhaal van de Rehoboth

Jeanet de Jong
jeanet.de.jong@knid.nl

Tik Column in bij 'Zoeken in dit blog' of klik op Label 'column' onder dit bericht om meer columns te lezen.

Column - Terschelling

"Het is een verschrikkelijke dag." Dat zei burgemeester Caroline van de Pol van Terschelling. Vrijdag, net na hoogwater en nog voor zonsopkomst botsten snelboot en watertaxi op elkaar, met desastreuze gevolgen. Op de Waddenzee gebeuren dit soort ongelukken eigenlijk nooit. De veerboten zijn stevig en de diepte is niet enorm en wie te water raakt kan altijd nog naar een boei zwemmen of op een wadplaat schuiven. Maar wat als het pikkedonker is, met de stroming van net na de kentering en je gewond bent geraakt door een aanvaring? Dan zijn je kansen klein en heb je een afschuwelijk ongeluk. Vlak onder buureiland Terschelling zijn mensen gewond geraakt en vonden reizigers de dood. Twee van hen zijn nog spoorloos. Mijn gedachten gaan uit naar de opvarenden, de gewonden, de families van de mensen die het niet gered hebben, naar de kapiteins van de sneldienst en de watertaxi en naar de familie van de twee die nog niet zijn gevonden.

Afgelopen week was ik in Zwolle voor een trekharmonica workshop. De zonsondergangen mogen op Terschelling en Ameland dan mooi zijn, daar bij Zwolle kunnen ze er ook wat van. Het was een geweldig verblijf, een leerzame workshop, afgesloten met een vlammende lucht. Bij de zonsondergang van afgelopen vrijdag dacht ik niet meer aan Zwolle, maar aan de jongen van 12 en de man, die een fantastisch reisje hadden op de snelle watertaxi met ongetwijfeld een mooie dag op Terschelling in het verschiet. We kunnen niet anders dan hartverscheurend concluderen dat die twee niets meer in het verschiet hebben. De eerste zonsondergang is geweest, de tweede zit er aan te komen en ze liggen nog in zee, ergens, en nog niemand die weet waar. Het was een verschrikkelijke dag.

Jeanet de Jong

Nederland Blijvend in Verandering

Blijvend in verandering

'Nederland Blijvend in Verandering. Panorama Landschap' is een groot en dik boek over ons veranderende land. 

Nederland dankt haar huidige vorm aan grote Europese rivieren die vanuit het achterland ons land bereiken, aan de zeeën die ons omgeven, aan het landijs dat het land opstuwde en aan de ondergrond van ons land. Het huidige Nederland is een stapeling van verleden landschappen die onze omgeving hebben gemaakt tot wat die nu is. De aanblik van het landschap nu heeft ook alles te maken met wat mensen er in het verleden mee gedaan hebben. Je kunt zeggen dat het land en de mensen die er woonden in hun samenspel een geheel eigen karakter en identiteit hebben ontwikkeld, alsof hun lot verbonden was. Inventief, met hun gebruikelijk pragmatisme en ondernemerszin, grepen de inwoners van ons land in het verleden al naar hun gereedschap en wierpen dijken op, ontgonnen natte gebieden en creëerden nieuw land. Op die manier onderhandelden ze met het land en het water, waar de grenzen zouden liggen van hun leefwereld. 

In dit boek geven we een brede kijk op het diverse en contrastrijke Nederlandse landschap door de eeuwen heen. We beschrijven in detail de ontstaansgeschiedenis en de karakterisering van de verschillende landschappen die Nederland rijk is. Het boek begeleidt je door de veranderingen heen en geeft een perspectief op de toekomst. Want Nederland is nooit af en we moeten nog heel wat ondernemen willen we, opnieuw, aan alle behoeften van Nederlanders in de 21e eeuw tegemoetkomen.

Het boek is gemaakt in samenwerking met Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Ameland komt voor in het hoofdstuk over Strandwal- en duinenlandschap.

• Nederland Blijvend in Verandering - Panorama Landschap
• Jolanda Bos
• BLKVLD Uitgevers
• ISBN 9789492940254
• Mei 2022
• € 24,95

Toerisme en recreatie op de Waddeneilanden

Toerisme en recreatie

'Toerisme en recreatie op de Waddeneilanden - Verkenning van verdringingseffecten' is een quickscan naar onderzoekswensen vanuit een bestuurlijk eilandeer perspectief. Ondermeer het verdwijnen van caravans op Boomhiemke en de verroompotting van het eiland komen aan bod.

Het rapport is via deze link digitaal te lezen.

• Toerisme en recreatie op de Waddeneilanden - Verkenning van verdringingseffecten
• John Dagevos en Meindert Schroor
• Uitgegeven door de Waddenacademie
• ISBN 978 94 90289 62 1
• April 2022

Beleef je plezier aan dit blog en helpen de posts je op weg uitgaven over Ameland te vinden? Doneer dan op Ko-fi een kopje koffie van € 2,-- als waardering voor de blogger 💜.  Klik hier voor de link.

Water pakken

Water pakken

'Water pakken - een zwemgeschiedenis' is een boek van cultureel antropoloog Kirsten van Santen, kunstredacteur bij de Leeuwarder Courant en Dagblad van het Noorden. Het is het eerste Nederlandse literaire zwemboek en een persoonlijke zwembiografie, een ode aan het water én een verkenning van zwemwaters in Nederland. 

Wie zwemt, bevrijdt zich van de dagelijkse beslommeringen. In die zin is zwemmen een ontsnapping en zijn zwemmers vrije geesten die zich in een betoverend en bij vlagen angstaanjagend parallel universum begeven waarin alles vloeibaar wordt. 

In 'Water pakken' zwemt Kirsten van Santen kriskras door Nederland, van chloorbaden, via rivieren en plassen naar de open zee, op zoek naar badgasten, waterwezens en vergeten zwemhelden. Ze verkent de culturele betekenis van zwemmen in een land dat voor een groot deel onder de zeespiegel ligt. Tijdens haar zoektocht treft ze gelijkgestemden, van Amsterdamse wedstrijdzwemmers tot Zeeuwse wildzwemmers, poedelnaakte dichters en bijna verdronken schrijvers die over hun relatie met het water vertellen. 

Kirsten zwemt voor en door het boek en maakt in het allerlaatste hoofdstuk de oversteek van het Amelander Gat, van Terschelling naar Ameland. Ze noemt het 'De Grote Oversteek' en zwemt bij Harlingen in de Waddenzee om te trainen. Het is vanwege die oversteek dat dit boek in het Ameland Boeken blog past, al speelt Ameland niet zo'n heel grote rol in het verhaal. Het is het eindpunt van de oversteek, Kirsten ziet de vuurtoren, de duinen en als ze dichtbij genoeg is ook de mensen op het strand. 

Zelf plons ik regelmatig in datzelfde Amelander Gat, aan de Amelander kant, ter hoogte van de Badweg en Sierdsmoaispâd. Daar is het doorgaans rustig en word je niet bedwelmd door walmen zonnebrand en patat, daar regent het net iets harder, is het net iets kouder en zijn de golven net iets hoger dan op het badstrand. Het is er veiliger dan op het Suudwest, met z'n kolkjes diep, maar er is geen strandwacht. Bij Sierdsmoaispâd ben je op jezelf aangewezen. Vol bewondering lees ik wat Kirsten kan en doet.

Ze schrijft over prachtige plekjes en gevaarlijke 'wasmachines'. Haar 'Water pakken' werd geen zwemalmanak maar een boek vol zwemavonturen, gelardeerd met citaten uit de wereldliteratuur en vol met zinnen uit boeken, gedichten en verhalen van Nederlandse schrijvers. Psychologie, geschiedenis en dichtkunst, het komt allemaal voorbij en maakt van het boek een grote ontdekkingstocht. Zelfs mijn lievelingsboek Moby Dick komt in 'Water pakken' voor. Kirsten zoekt houvast bij Moby Dick, schrijft ze, voor ze het Amelander Gat overzwemt. Herman Melville zegt in Moby Dick dat zwemmen bij rustig weer 'net zo makkelijk is voor een geoefende zwemmer als aan de wal rijden in een koets met veren.' Ook zegt Melville: 'Maar de overweldigende verlatenheid is ondraaglijk. De intense concentratie midden in die harteloze intensiteit, mijn god, wie kan dat beschrijven!' Kirsten van Santen, die kan dat!

Koop het boek in de boekhandel of bestel het via deze link.

• Water pakken - een zwemgeschiedenis
• Kirsten van Santen
• ISBN 9789045044385
• Maart 2022
• € 21,99

Lekker Wads

Lekker Wads

'Lekker Wads, Smakelijke verhalen en gerechten van Texel tot Fanø' is een boek van Lodewijk Dros, Annette van Ruitenburg. De twee wonen op Texel en Dros is er ook geboren.

Dros, chef Letter & Geest bij Trouw, vroeg zich af wat zijn Texels opa en oma eigenlijk aten en zo ging hij op onderzoek uit. Onder de gerechten en drankjes die tegenwoordig op de eilanden als authentiek worden aangeprezen, is nauwelijks iets terug te vinden van wat zijn grootouders destijds op tafel zetten, ontdekte hij. Het Waddengebied is gemoderniseerd door de maalstroom van het toerisme en daarbij is de oorspronkelijke culinaire cultuur weggevaagd.

Lodewijk Dros ging op zoek naar de vergeten en verguisde keuken van het Waddengebied. Met kookspecialist Annette van Ruitenburg schetst hij de traditionele eetgewoonten van de eilanden. Een duik in de geschiedenis levert vermakelijke ontdekkingen op, waarvan er in ieder geval al een is ontleend aan het Arctisch Kookboekje, dat in het jaar dat Ameland Eiland van Hidde Dirks Kat was werd uitgegeven. In dat boekje staat uitgelegd waarom walvisvaarders geen ijsbeer moesten eten. Verder zegt Dros dat Troje nooit ontdekt zou zijn zonder de lammetjespap van de Texelse Maartje en noemt hij de favoriete Terschellinger hap van prins Hendrik: snert.

• Lekker Wads, Smakelijke verhalen en gerechten van Texel tot Fanø
• Lodewijk Dros, Annette van Ruitenburg
• Boom uitgevers Amsterdam
• ISBN 9789024434169
• Verschijnt 8 juli 2021
• € 29,90

Koop het boek in de boekwinkel, bij de uitgever of via deze link.

Beleef je plezier aan dit blog en helpen de posts je op weg uitgaven over Ameland te vinden? Doneer dan op Ko-fi een kopje koffie van € 2,-- als waardering voor de blogger 💜.  Klik hier voor de link.

ANWB Fietsknooppuntenkaart Waddeneilanden

Fietsknooppuntenkaart

Met de ANWB Fietsknooppuntenkaart kun je je eigen fietsroute over de Waddeneilanden uitstippelen. De routes gaan langs fraaie landschappen, langs water en over dijken, door polders en weidelandschappen.  

Met de vernieuwde knooppuntenkaart kun je je eigen fietsroute kiezen. De kaart bevat alle LF-routes (Landelijke Fietsroutes), toeristische informatie, musea, horeca en een duidelijke legenda. 

• ANWB Fietsknooppuntenkaart Waddeneilanden
• Uitgegeven door de ANWB
• Schaal 1: 100.000
• ISBN 9789018046347
• Juli 2020
• € 8,95 – voor ANWB-leden € 8,50

Noorderland - Waddenspecial

Loop op de bodem van de zee, dwaal onder de sterrenhemel in het Dark Sky Park of klim op een van de vele bunkers in het waddengebied. Deze Waddenspecial focust niet alleen op de Waddeneilanden, maar ook op de Waddenkust. 

Blijf je liever thuis? Geen probleem! De Wadden haal je namelijk ook heel makkelijk in huis. Ervaar de smaak van het Wad door te koken met zilte smaken, breng je tuin in Waddensferen, speel een Waddengame of bekijk een van de vele films.

 

Lifestylemagazine Noorderland lanceerde deze speciale editie in mei samen met Visit Wadden. De editie staat volledig in het teken van het Waddengebied.

Noorderland is het lifestylemagazine van Noord-Nederland. Noorderland schrijft al 16 jaar over het goede (buiten)leven in Friesland, Drenthe en Groningen. Acht keer per jaar genieten lezers van reportages over verrassende bezienswaardigheden, schitterende natuurgebieden, culturele hoogtepunten, leuke uittips en interviews met bijzondere noorderlingen. 

In het juli/augustus nummer van 2021 staat een verhaal over Imca Marina 'Op Ameland voel ik me thuis.'

• Noorderland
• Waddenspecial
• Uitgegeven door Pijper Publishing BV.
• Nummer 4
• Mei/Juni 2020
• € 5,99