De bron van mijn enthousiasme is De Groene Harmonica, een theatervoorstelling naar aanleiding van het boek Accordion Crimes van Annie Proulx en een prachtige wisselwerking tussen verhaal en muziek. Tijdens de Kunstmaand van 2026 is de voorstelling nog drie keer te zien op Ameland, met professioneel bandoneonist en trekharmonicaspeelvrouw Jacqueline Edeling. De tekst is van mij en ik ben ook de verteller. Het is het grootste en meest bijzondere project dat ik tot nu toe gedaan heb en er zijn toch al heel wat prachtige projecten geweest en nog lopende. Dit is het meest bijzondere project, omdat uit een vaag plan ("Kunnen wij niet eens... Zullen wij... Zou het niet mooi zijn als...") een uitgewerkte voorstelling is gegroeid, waarvan de première ook nog eens buitengewoon goed is ontvangen.
Dat tekstschrijven hield veel schrappen in, want tekst en muziek moeten samen een programma vormen van om en nabij anderhalf uur. Zonder pauze.
De verhalen zijn avontuurlijk, ontroerend, gruwelijk, smerig en hilarisch en spelen allemaal rond de groene harmonica die van Sicilië verhuist naar Amerika en daar in diverse immigrantengemeenschappen terechtkomt. Bij de Italianen, Polen, Ieren, Mexicanen en bij de Duitsers. Ze hebben door de bank genomen de pest aan elkaar, barsten van de vooroordelen, discriminatie, uitbuiting en pesterijen. In het nieuwe land proberen ze er het beste van te maken en zonder uitzondering blijven ze generaties lang vasthouden aan wat ze kennen van thuis. Muziek blijkt de heimwee het beste te vertalen.
Onderstaande scene verhaalt over nazaten van Duitse immigranten.
Een van de kinderen stuit tijdens het opruimen van het huis op de groene harmonica. Het oude instrument van vati klinkt nog goed, maar wat moeten ze ermee? Het gaat mee en komt onderin een hutkoffer terecht.
De harmonica verdwijnt uit beeld en vele jaren later gaat kleinzoon Rawley ernaar op zoek. Hij huurt zelfs een privé-detective in om de oude harmonica, waar zijn grootvader altijd op speelde, op te sporen. Hij zal hem nooit vinden. In 1985 organiseren Rawley en zijn vrouw een uitje naar Yellowstone Park om hun 25-jarig huwelijk te vieren. Daar laat Rawley een filmrolletje vallen, stapt erop, verliest zijn evenwicht en valt in een kokendhete bron.
Met blindgekookte ogen klautert hij daar weer uit, de huid van zijn handen als rode handschoenen achterlatend op de stenen rand, om vervolgens in een nog hetere bron te tuimelen.
Deze scene - overigens net als alle verhalen waargebeurd - heeft uiteindelijk de voorstelling niet gehaald, maar er is genoeg bizars en grappigs overgebleven. De reacties op de première waren lovend. Dit is er een van:
"Het was prachtig! Zowel het vertellen als de muziek. Het verhaal was overdonderend zo geweldadig soms, maar zo goed verteld!!! Met zo mooi gekozen muziek… ik ga zeker op 8 november weer!!! Complimenten!"
Wie wordt daar nu niet enthousiast van!
Op 7 en 8 november mogen we weer, drie voorstellingen in twee dagen. Met een paar betoverende nummers op bandoneon, één nummer op accordeon en verder veel moois op diverse trekharmonica's. Kom allemaal kijken, dan maken we er twee prachtige avonden en een mooie middag van. En dan ben ik benieuwd of we kunnen delen in enthousiasme.
Jeanet de Jong
