Column - Aangekleed

Deze week was ik in Assen. Doel was het Drents Museum - het staat aan de goedkoopste straat van het Monopoly spel - en specifiek de tentoonstelling ‘Op reis met Vincent - Van Gogh in Drenthe’. Het Drents Museum en Assen hebben naam gemaakt met activiteiten die worden doorgetrokken in de stad. Dit jaar is zelfs een deel van de provincie bij de activiteiten betrokken. In Assen staan beelden en objecten die met Van Gogh te maken hebben en waar een wandelroute langs loopt. De grote hond Mannes op het stationsplein hoort daar niet bij. Het beeld dat er sinds dierendag 2018 staat is bron van ruzie tussen gemeente en kunstenaar. Mannes is van accoya hout opgetrokken, dat ondanks een beschermende harslaag begon te verweren. Assen pakte daarop de kwast en lakte het beest glanzend, tot woede van de kunstenaar. Het is een soort fontein. Het zes meter hoge dier, dat in al zijn mannelijkheid wijdbeens voor het station staat, kan dampen. Tot zover Mannes van Assen.

Bij de tentoonstelling horen fietsroutes, een tweedaagse reis langs Van Gogh locaties in Drenthe, lezingen, muziekvoorstellingen, schilderarrangementen, familieroutes en rondleidingen in gebarentaal. Assen maakt veel werk van de mooiste muurschilderingen passend bij het thema en in Hoogeveen is een groot portret van Vincent van Gogh op een muur te zien. De hoofdexpositie in het Drents Museum is wonderschoon aangekleed.

Wat aangeklede tentoonstellingen betreft schieten de winterverhalen van Ameland Vertel! bij de tentoonstelling van winters Ameland, de verhalen over oans moeke die ik mocht vertellen bij haar schilderijen en de lino workshops bij Tames Oud me te binnen. Ook die tentoonstellingen in ons eigen Museum Sorgdrager waren wonderschoon aangekleed.

Wat de Van Gogh-tentoonstelling betreft; hij is nog tot 7 januari te zien en ik zeg: “Doen!” Museum Sorgdrager gaat op 22 december weer open.

Jeanet de Jong

Tik Column in bij 'Zoeken in dit blog' of klik op Label 'column' onder dit bericht om meer columns te lezen.

Pôllepraat Juni 2023

Magazine Pôllepraat is het orgaan van Stichting De Ouwe Pôlle Ameland. Het blad verschijnt drie keer per jaar. Op de voorpagina van dit nummer is een schilderij van Janke de Jong-de Boer te zien. Zij heeft een tentoonstelling met de naam Verborgen Schatten' van 3 april tot 5 juni 2023. De voor- en achterkant van deze Pôllepraat staat in het teken van die tentoonstelling en binnenin is nog een artikel te vinden. 

In deze editie verder:

• Voorwoord van Meinte Bonthuis, voorzitter van Stichting De Ouwe Pôlle Ameland
• Museumnieuws
• Exposities in de Amelander Musea
• Schenkingen
• Herinneringen aan een eiland
• Roel Walda als verzetsstrijder
• Lezing Dendrochronologie
• Laatste en allerlaatste Printjes Kieke
• Amelander zeevaartschool
• Klokluiders en klokkentaal
• Natuurweekenden van de padvinderij Friese Zwervers
• Oorlogsgraven uit WOI op Ameland
• Gasten in vakantiehuis Die Terrorist kwamen met bagage

De Pôllepraat is het donateursblad van de cultuurhistorische stichting, die op 4 november 1957 is opgericht. De stichting heeft drie musea op Ameland: Museum Sorgdrager, Museum Swartwoude en het Bunkermuseum. Donateurs ontvangen drie keer per jaar de Pôllepraat met prachtige verhalen over het eiland en de bewoners. Donateurs op Ameland betalen € 15,-- en donateurs op de vaste wal ontvangen per jaar drie nummers van Pôllepraat voor € 22,--. De Pôllepraat is voor 6 euro verkrijgbaar bij Museum Sorgdrager, Museum Swartwoude, boekhandel Enjoy Books in Hollum en boekhandel Van den Brink in Nes.

• Pôllepraat Juni 2023
• Jaargang 36 nummer 100
• ISSN 1384-4636
• Los nummer 6,--
• Juni 2023

Beleef je plezier aan dit blog en helpen de posts je op weg uitgaven over Ameland te vinden? Doneer dan op Ko-fi een kopje koffie van € 2,-- als waardering voor de blogger 💜.  Klik hier voor de link.

Column - Schatten

Schatten

'Verborgen Schatten', zo heet de tentoonstelling van schilderijen en tekeningen van oans moeke. Zondagmiddag 2 april openden wij hem met haar kinderen, kleinkinderen en hun aanhang. Het gonsde van de herinneringen, anekdotes en verhalen over moeke en oma De Jong of omaatje, zoals ze ook wel door de kleintjes van toen werd genoemd. Mijn moeder, oans moeke, was klein van stuk, dus dat 'omaatje' paste haar wel. "Dut is de achtertuun fan dut huus," legt een kleindochter aan haar zoon uit, terwijl ze voor twee dorpsgezichten staat en van het ene naar het andere doek wijst. Hij heeft oma niet gekend en moet het van de verhalen hebben. Die middag stroomt er een vloed van verhalen. "Oma had een moaie achtertuun, sie je?" De kleindochter weet het wel, zij heeft omaatje goed gekend. "Fien je ut moai? Herken je ut wel?" Ja, de 18-jarige vindt het mooi, zijn zusje ook, en hij herkent de plek. 
Het schilderij van De Zwaan hangt er ook, dat moeke in opdracht maakte en dat door collega-ondernemers cadeau werd gedaan aan Simon Walthaus toen hij afscheid nam van zijn herberg. Het kwam op wonderbaarlijke wijze niet lang voor het idee over een tentoonstelling post vatte boven water en via via in de familie terecht. 

Een van de acht kinderen: "Kiek, dut is ut huus weer oans moeke geboaren is." Het huis staat er niet meer, het stond aan de Tussendijken, schuin tegenover de Bauwe Schuur. Hoe dat stukje dorp er toen uitzag is vastgelegd in olieverf. Zo heeft moeke ook het huis met timmerskuur van Marten Faber in de Schoolstraat in beeld gebracht. Het witte pand is afgebroken en maakte plaats voor een nieuw huis. Dat dorpsgezicht is in handen van een van de nazaten van de timmerman en hij is er wat trots op. Het wintergezicht op de Oosterlaan werd net zo tijdelijk afgestaan. Het werk is van een Hollumer en mocht er in het museum bij hangen. Velen reageerden op de oproep om hun 'Janke de Jong' beschikbaar te stellen voor deze tentoonstelling. Iedereen die een werk afstond mag gratis komen kijken. Kinderen, kleinkinderen, dorpsgenoten en mensen die ooit een schilderij van haar kregen of kochten, vinden hun doek terug tussen vijftig andere. 

In heel wat huizen mist nu wat aan de muur. Aan sommige haakjes hangt iets vervangends, dat het werk dat er hoort niet écht kan vervangen. Na 5 juni komt alles weer bij de rechtmatige eigenaren terug, want tot die dag duurt de tentoonstelling 'Verborgen Schatten' van Janke de Jong-de Boer, oans moeke, in Museum Sorgdrager. Zus Anja opende hem met de woorden: "Allemaal kieke!" U begrijpt wel, van harte aanbevolen.

Jeanet de Jong
jeanet.de.jong@knid.nl

Bekijk hier het filmpje van de opening.

Tik Column in bij 'Zoeken in dit blog' of klik op Label 'column' onder dit bericht om meer columns te lezen.

Column - Wondermooie wereld

Wondermooie wereld

Morgen is de geboortedag van onze moeder, moeke. Als ze nog had geleefd was ze 103 geworden, maar ze is er niet meer. Ze werd 76.
Nu was moeke niet een vrouw die op de barricade sprong, haar mening luid en duidelijk spuide of regelmatig ingezonden brieven stuurde naar de krant. Geheel end'al niet. In maart 1978 klom ze wél in de pen en hoe! De reporter van de NRC had haar zo aangebrand, dat ze haar ergernis op papier zette, er een kostelijk en positief eind aan breide en de brief op de bus gooide. Hij werd door de krant - welke dat geweest is wordt niet duidelijk, ik denk aan de Leeuwarder en de Dockumer en vanwege de typografie kies ik voor de Leeuwarder - uit de stapel gepikt en gepubliceerd.

Deze week kreeg ik het knipsel van een achternicht die het graag met me wilde delen. Haar moeder was bevriend met mijn moeder en de achternicht kwam het tussen de papieren van haar moeder tegen, die het had uitgeknipt en bewaard. Ze zal trots op haar vriendin zijn geweest.

Moeke wijst de Rotterdamse reporter, die op zoek was naar kunst op de Waddeneilanden, er fijntjes op dat ze aan een heleboel voorbij is gefietst en vooral het bitse, bazige en norse heeft opgemerkt. Kunst heeft ze nauwelijks kunnen ontwaren, wel lelijke architectuur, schapen op straat en oude vrouwtjes op pantoffels die matjes uitkloppen.
De Waddendiamant is haar schittering verloren aan de recreatie-industrie, schreef de reporter. Moeke wilde de diamant weer oppoetsen. Het begrip Waddendiamant bezigen we al lang niet meer. Waarschijnlijk hebben die bitse, bazige en norse eilanders op sloffen die diamant verstopt, met een poetsdoek eromheen, om er in stilte van te genieten. Sinds 1997 koestert Ameland elke november kunst van het eiland en van binnen- en buitenland. Die Kunstmaand heeft moeke net niet meer meegemaakt. 

"t' is hier nog nooit zo mooi geweest' dicht moeke, vanwege het prachtige winterweer van die februari van 1978. De Rotterdamse reporter hoefde het hier ook niet mooi te vinden. Welnee. Ieder zijn meug. Voor eilanders is het een 'wondermooie wereld.' We zitten nu alleen nog te wachten op de sneeuw.

Jeanet de Jong
jeanet.de.jong@knid.nl

Tik Column in bij 'Zoeken in dit blog' of klik op Label 'column' onder dit bericht om meer columns te lezen.

Column - Skiemere met bokkepootjes

Tante Grietje was een vriendin van ons moeke. Ze was net als moeke van 1920. Moeke was van eind januari en Grietje van eind februari. Moeke werd 76 en tante Grietje 98. Op welke leeftijd een moeder ook sterft, het is altijd te jong. Als kind en kleinkind wil je moeke en oma bij je houden, maar het was tante Grietje haar tijd.

Het was een onconventionele dienst in de Herenwegkerk: zonder zingen maar met muziek. Daniël mocht er op zijn accordeon spelen, want de accordeon was een geliefd instrument in huize Nagtegaal-Visser. Er waren geen bloemen: Tante Grietje hield van bloemen in de tuin en bloemen in de natuur. Er was geen cake bij de koffie, maar een sukermantke, want dat presenteerde oma altijd, vertelt een van de kleinkinderen in de kerk.

Ik herinner me tante Grietje niet van de accordeon of van het sukermantke, maar van bokkepootjes. Pappe en moeke waren bevriend met Arend en Grietje. Niet alleen was moeke een vriendin van Grietje, Arend was de vriend van pappe. En zo kwam het dat voor de trouwerij van Arend Nagtegaal en Grietje Visser Hannes de Jong en Janke de Boer werden uitgenodigd. En, zoals tante Eeke dat zo mooi kon vertellen (in dichtvorm), daar was nóg een gast. En die heette Cupido. Op die bruiloft raakten pappe en moeke verliefd en niet veel later trouwden ze zelf.

Ik kan me niet anders herinneren dan dat ome Arend en tante Grietje bij ons over de vloer kwamen. In die tijd hielden de vrouwen van het dorp wel eens dameskransjes en met de mannen samen skiemeravondjes. Gek, waren wij kinderen daarop. Je kreeg als kind even alle aandacht van die tantes, waarna zij weer verder gingen met hun gesprekken. Waarover? Dat weet ik niet, want wij bleven daar niet bij zitten. Het zal over het weer zijn geweest, over het werk, de kinderen natuurlijk en over wie het met wie deed. Vrouwenpraat, zeg maar, dat ook in die tijd (een halve eeuw geleden) niet zoveel verschild zal hebben van mannenpraat. Wat me vooral bij is gebleven zijn de geluiden die de vrouwen maakten. Het energieke praten en vooral het lachen. Van sommigen zit de lach nog altijd in mijn oren. Wij kinderen hielden ook van de dameskransjes vanwege de lekkere koekjes en chocolaatjes die gepresenteerd werden bij de koffie en thee. Er bleven altijd wel een paar over voor ons: chocoladetruffels en ijscups met van die harmonicapapiertjes, pencees en bokkepootjes. Zeg ‘bokkepootjes’ en ik ben zo terug in die kamer aan de O.P. Lapstraat met een stel vrouwen op de bijgeschoven stoelen en moeke die heen en weer loopt met de theepot.

Tante Grietje maakt haar laatste reis en kan zich bij haar Arend voegen. Ome Arend staat in het hiernamaals vast en zeker regelmatig op de arrenslee met zijn vriend Hannes en tante Grietje zal in de hemelwinkel hoogstwaarschijnlijk op zoek gaan naar sukermantkes. Ze gaat natuurlijk haar vriendin Janke opzoeken. Om te skiemeren. Met bokkepootjes.

Jeanet de Jong