Ameland uitgaven verzameld in één blog. Mis je een? Laat het weten, dan nemen we hem op. Met enige regelmaat plaatsen we een 'moaiste woa'd fan ut Amelands' en een column. Ga voor de oudere uitgaven naar 1971 in het archief en ga dan naar 'Oudere posts'. De oudste post is over een uitgave uit 1441. Het Blog wordt aangevuld met wat er maar aan bijzonders over het eiland te vertellen is, over verhalenavonden van Ameland Vertel! en over trekharmonica avonturen. Opgetekend door Jeanet de Jong.
Afgelopen nacht werd het museum beroofd. Barbaren veroorzaakten een dikke explosie met veel schade en ontvreemdden kunstschatten uit de tentoonstelling Drents Dacia. De Daciërs woonden zo’n 4000 jaar geleden in het huidige Roemenië. Die tentoonstelling met schatten uit het oude rijk Dacia, had ik nog niet gezien. Hij zou nog maar een week zijn, dus als ik dat nog wilde moest ik opschieten. En ik wilde wel. Maar het hoeft niet meer, hij is niet meer. Er zijn topstukken verdwenen, de tentoonstelling is bruut uiteen gereten. De directeur zal eerst wel gejankt hebben van verdriet, woede en machteloosheid, stel ik me zo voor, voor hij zijn collage van het Nationaal Historisch Museum in Boekarest moest bellen om te vertellen wat er gebeurd was. Die schijnt wit te zijn weggetrokken. Beeldgebeld, dus.
Wat moeten die etterbakken met dat spul? Verkopen kunnen ze het niet. Het lijkt wat teveel moeite om het alleen maar voor de goudwaarde te doen. Een opdracht dan? Van iemand die het kan betalen en die straks in zijn zwaar bewaakte kelder zo af en toe naar de gouden helm kan kijken? Ik word wat droevig van dit soort roverij. Voor Roemenië is het een enorme klap. De Roemeense gemeenschap is er kapot van, lees ik op het NOS nieuws. Laten kunstdetectives de mouwen maar opstropen.
Er is ook een beetje goed nieuws, van een ander museum, eentje hier op het eiland. Het luikje van de noordkant van de gevel van het Sorgdragermuseum, dat rond oud en nieuw verdween, is terug.
Klein en fijn nieuws, een opluchting.
Jeanet de Jong
Tik Column in bij 'Zoeken in dit blog' of klik op Label 'column' onder dit bericht om meer columns te lezen.
Toenmalig burgemeester Michiel Zonnevylle is de auteur.
In het jaarboek Friesland 1995 komt het wel en wee in de provincie in woord en beeld naar voren. Wat was nieuwswaardig, waar zat de vreugde, waar het verdriet, wie werden kampioen en welke rampspoed overkwam de provincie? Ameland haalde een aantal keren het nieuws en een selectie daarvan haalde het jaarboek. Winnie Sorgdrager die het Sorgdrager Museum opent, groot alarm bij Buren en op het gemeentehuis in Ballum spreken de Amelander politici zich uit voor het Duits en tegen het Fries op school.
Friesland 1995
 |
| Tegelschilderkunst |
Nederlandse tegels 1900-2000 presenteert het eerste overzicht van de ontwikkelingen die de Nederlandse tegel doormaakte in de twintigste eeuw. Was de productie en decoratie van de Nederlandse tegel tot 1900 betrekkelijk traditioneel gebleven, in de twintigste eeuw deden zich vele veranderingen voor op zowel technisch als decoratief gebied. Een kunststroming als de jugendstil gaf bijvoorbeeld een enorme impuls aan de tegelproductie. Bovendien was het vervaardigen van tegels dankzij de introductie van nieuwe ovens niet langer voorbehouden aan de grotere bedrijven, waardoor talrijke ateliers ontstonden. In dit boek zijn meer dan 150 bedrijven en ateliers beschreven die tussen 1900 en 2000 tegels gemaakt en/of gedecoreerd hebben. Behalve bekende bedrijven als De Porceleyne Fles, Koninklijke Tichelaar en Sphinx zijn ook vele bedrijven en ateliers beschreven die nog niet eerder in de literatuur voorkwamen. De uitvoerige inleiding geeft inzicht in de productiewijze, de glazuren, decoratietechnieken en toepassingen van tegels in de twintigste eeuw. Ook is veel aandacht besteed aan dateringsmogelijkheden en de achterkanten van tegels. 
Jan Pluis
In dit boek zijn twee pagina's opgenomen over plateelschilderes Barbara Hofker-Esser van Ameland. Van 28 maart 2024 tot na de zomer exposeert Barbara in Museum Sorgdrager.
Beide exposities van Barabara vormen een opstapje naar de grotere overzichtstentoonstelling deze zomer in Museum Sorgdrager.
 |
| Kakebiën bij de BWS |
De walviskaken aan de Ballumerweg
Cor Gransbergen is de schenker van de walviskaken. Hij heeft ervoor gezorgd dat ze op Ameland komen. Het zijn de kaken van een blauwe vinvis van 27 meter lengte, met een gewicht van 150 ton. Cor is eind jaren ’50/ begin ’60 kok-hofmeester op de AM21, de jager die met moederschip Willem Barendsz in de Zuidelijke Poolzee op walvisjacht was.
De Noorse kapitein Hotten van de AM21 schiet de vinvis in seizoen 1958. In ‘Een walvis als boterham’ noemt Cor Gransbergen de exacte datum: 27 maart 1958. Dat correspondeert met de brief die burgemeester Huber op 3 december 1958 aan hem stuurt over het vervoer van de kaken van Amsterdam naar Ameland en de kosten daarvan. Later noemt Gransbergen dat het dier geschoten is in seizoen 1959/1960, maar dat klopt dan niet met de brief van de burgemeester.
De op 27 maart 1958 geschoten blauwe vinvis is aan boord schoongemaakt, maar de kaken blijven stinken. De kapitein wil ze wel kwijt en ze dreigen overboord te worden gekieperd. Cor biedt de bonkepalen aan de gemeente aan en burgemeester Huber laat weten ze wel voor Ameland te willen hebben (brief van Huber aan Cor Gransbergen van 3 december 1958). Dan gaan de walviskaken toch mee naar Amsterdam.
Beurtschippers de Bruintjes vervoeren de walviskaken van Amsterdam naar Ameland. Dat moet eind '58 of begin 1959 zijn geweest. De gemeente wil de kosten van vervoer niet betalen. Cor betaalt die uit eigen zak. Cor zijn moeder is daar boos over en zij wil de kaken terug. Daar gaat de gemeente niet mee akkoord. De bonken worden op de Rommelduun gelegd want ze stinken een uur in de wind. Vier jaar lang liggen ze daar uit te spoelen. De traan moet eruit.
Dan zijn we 1962.
Meer dan drie jaar na de brief die burgemeester Huber aan Cor Gransbergen schrijft, maakt Jan de Jong uit Nes zich er kwaad over dat de bonkepalen op de Rommelduun maar liggen te liggen, inmiddels tussen de brandnetels. Hij is zo kwaad dat hij zelf de kaken overeind wil zetten als de gemeente het niet snel doet.
Dan volgt de vraag waar ze moeten staan. Buiten het dorp bij de school, is de oplossing, dan heeft het dorp geen last van de stank. De kakebiënen stinken nog steeds.
In januari 1962 liggen de bonkepalen op het duin bij de BWS. Dat weten we uit een brief die Cor in de Zuidelijke Poolzee van zijn moeder krijgt (14 januari 1962).
Ze is ontstemd over het feit dat Cor zelf het vervoer had moeten betalen van Amsterdam naar Ameland. De rekening is 88 gulden.
Epke van der Geest zou erop hebben aangedrongen dat Cor dat geld terugkrijgt, maar burgemeester Huber is daar niet mee bekend, volgens de brief van moeder. Zij zegt daarop dat ze de kakebiënen terug wil hebben. Dat gaat dus niet door.
 |
| Het boekje 'Zo is Hollum' uit 1987 |
 |
| Walviskaken langs de Herenweg |
Na enige jaren vertonen ze ernstige sporen van verval. Ze verweren en leerlingen krassen hun namen in het bot. In 1997 worden ze behandeld.
De kakebiënen worden in 1997 op kosten van de gemeente gerestaureerd en behandeld door Theodoor Kooiker en Frans Kiewied. De walviskaken worden geschuurd en gaten worden gevuld met een speciaal vulmiddel. De kaken krijgen een gewapende epoxylaag: eerst glasvezel en daar een laag epoxy overheen. Ageeth Nagtegaal-Kooiker brengt daarna de kaken op kleur. Al met al een gigantisch karwei.
De behandeling vindt plaats in een gemeenteloods in de Ballumerbocht.
18 april 1997 schrijft secretaris Rudolf Teuben namens Dorpsbelang Nes een brief aan de gemeente dat Db Nes de kakebiënen graag teruggeplaatst ziet op Torenshoogte. Dat is ook de wens van Cor Gransbergen. Hij heeft een plan gemaakt voor een walvismonument op Torenshoogte, voorstellende een moederwalvis die haar jong beschermt tegen de walvisjager. De kaken kunnen daar dan bij geplaatst worden. Gransbergen heeft een monument voor de walvis voor ogen, niet voor de walvisvaarder.
De gemeenteraad gaat er niet in mee en besluit voor Ballumerweg bij de BWS.
Op 21 mei 1997 worden de kaken - onverwacht en onaangekondigd - weer bij het toegangspad van de BWS geplaatst, wel dichter bij de Ballumerweg dan waar ze de eerste keer stonden.
Op 29 augustus 1997 worden de walviskaken officieel weer in gebruik genomen. Gemeente laat daarover een persbericht uitgaan. Roel Cazemier is burgemeester, Cor en Hennie Gransbergen zijn aanwezig, net als Theodoor Kooiker, Frans Kiewied en Ageeth Nagtegaal-Kooiker.
Bij de tentoonstelling horen fietsroutes, een tweedaagse reis langs Van Gogh locaties in Drenthe, lezingen, muziekvoorstellingen, schilderarrangementen, familieroutes en rondleidingen in gebarentaal. Assen maakt veel werk van de mooiste muurschilderingen passend bij het thema en in Hoogeveen is een groot portret van Vincent van Gogh op een muur te zien. De hoofdexpositie in het Drents Museum is wonderschoon aangekleed.
Wat aangeklede tentoonstellingen betreft schieten de winterverhalen van Ameland Vertel! bij de tentoonstelling van winters Ameland, de verhalen over oans moeke die ik mocht vertellen bij haar schilderijen en de lino workshops bij Tames Oud me te binnen. Ook die tentoonstellingen in ons eigen Museum Sorgdrager waren wonderschoon aangekleed.
Wat de Van Gogh-tentoonstelling betreft; hij is nog tot 7 januari te zien en ik zeg: “Doen!” Museum Sorgdrager gaat op 22 december weer open.
Jeanet de Jong
 |
| € 3,-- per stuk |
 |
| Rondleiding door beschermd dorpsgezicht |
 |
| Bezoek aan de kamer met de bijbelse tegels |
 |
| Aukje van Dijk |
 |
| Joke Mosterman |
Dorpswandeling
Op zaterdag- en zondag middag is er een dorpswandeling door beschermd dorpsgezicht, gelardeerd met bijzonderheden over de lanen, straten, gevels, boerderijen, scholen en eilanders van toen. De wandeling duurt een uur tot anderhalf uur.
Heerskamer
 |
| Jeanet de Jong |
 |
| Tzeitl Locher |
 |
| Ameland Huuske Herberg De Zwaan |
Ameland Huuskes
Van een aantal van de op Open Monumentendag te bezoeken monumenten is een Ameland Huuske gemaakt, een bouwplaatje van het pand op A5 kaart formaat. Via deze link kun je ze allemaal zien. Zou je een paar willen aanschaffen, geef een seintje, dan neem ik ze zaterdag en zondag mee op de dorpswandeling.
Dit is het boek bij de duo-tentoonstelling Eiland van Verlangen, die in de zomer van 2023 in zowel Cultuurhistorisch Museum Sorgdrager in Hollum op Ameland als in Museum Belvédère in Oranjewoud is ingericht.
Het boek is in de museumwinkels op Ameland te koop en via deze link te bestellen.
Gitte Brugman schreef het en Han Steenbruggen staat borg voor het hoofdstuk over Tames Oud als schilder, tekenaar en graficus. Steenbruggen is sinds 2008 directeur-conservator van Museum Belvédère. Daarvoor was hij als conservator verbonden aan het Groninger Museum. Hij studeerde Nederlands en Kunstgeschiedenis en heeft diverse boeken over kunstenaars op zijn naam staan.
Gitte Brugman is journalist en fotograaf. Ze schrijft, vooral over kunst, voor de Leeuwarder Courant en exposeert met haar eigen werk. Ze volgde een opleiding aan de Fotoacademie Amsterdam. Naast haar werk als verslaggever houdt ze zich bezig met documentaire fotografie.
Het boek dat ze samenstelde is voorzien van vele tekeningen, lino's en schilderijen van Tames Oud en van foto's van hem en zijn familie. Oud was zo beroemd in de jaren 50, dat zijn overlijden onderwerp was van een radiobericht en van berichten in diverse kranten. Musea hadden tegen die tijd al werk van hem aangekocht. Daarna ebde de aandacht weg, tot in de jaren 70 de belangstelling opnieuw oplaaide. De Amelander Musea en gemeente Ameland kochten werk van de Amelander meester aan en die werken vormen een deel van de tentoongestelde werken. In de jaren 80 had galerie de Hoge Stoep in Hollum enkele werken van Oud in huis en die zijn op Ameland verkocht en op het eiland gebleven.
Tames was een leeftijdgenoot en vriend van Jan de Jong, die later als Johannes de Jong kardinaal zou worden. Het boek, met heerlijk hard kaft, vertelt over Tames' jeugd, de omstandigheden op het eiland, zijn eerste tekeningen en zijn vertrek van het eiland. Het rijk geïllustreerde boek is een aanwinst. Er is veel aandacht besteed aan goede weergave van de werken. Ook de donkere schilderijen komen goed uit.
Eiland van Verlangen is een fantastische tentoonstelling met een prachtig mooi boek.
Bekijk via deze link een filmpje over de tentoonstelling.
 |
| Eiland van verlangen |
Stichting De Ouwe Pôlle start een intekenactie voor het nieuwe boek over Tames Oud. Het boek 'Tames Oud - Eiland van verlangen' wordt bij de opening van de tentoonstelling op 15 juni gepresenteerd.
De overzichtstentoonstelling is door samenwerking van de Amelander Musea en Museum Belvédère in Oranjewoud tot stand gekomen. In de collecties van beide musea is werk van Oud ruim vertegenwoordigd en worden topstukken van zijn hand met enige regelmaat getoond. In het Cultuurhistorisch Museum Sorgdrager in Hollum ligt het zwaartepunt op de schilderijen en werken op papier met voorstellingen die tot het eiland en zijn omgeving zijn te herleiden. Museum Belvédère in Oranjewoud concentreert zich op Ouds artistieke ontwikkeling en toont voornamelijk werk uit de periode waarin hij werkzaam was in België en Den Haag. Het levert twee complementaire exposities op, die tezamen een representatief overzicht geven van zijn oeuvre. De tentoonstellingen zijn vanaf 17 juni tot november 2023 te zien in beide musea.
Het boek dat bij het tentoonstellingstweeluik verschijnt is tot stand gekomen na grondig onderzoek naar leven en werk. Dat leverde uiteindelijk veel nieuwe inzichten op en een aantal schilderijen die tot nog toe onbekend waren. Gitte Brugman kleurt in de biografische schets een bijzondere kunstenaarspersoonlijkheid en zet deze af tegen vaak roerige omstandigheden.
Tames Oud werd in 1895 op Ameland geboren, trok in de jaren twintig naar België, doorliep in Brussel de Academie voor Schone Kunsten, vervulde in Vlaanderen verschillende betrekkingen, vestigde zich in 1938 in Den Haag en overleed aldaar in 1953.
Het boek zal bij de opening van de expositie in museum Sorgdrager op 15 juni a.s. worden gepresenteerd.
Tot 17 juni kun je intekenen op het boek met 5 euro korting. Intekenen kan via deze link.
'Verborgen Schatten', zo heet de tentoonstelling van schilderijen en tekeningen van oans moeke. Zondagmiddag 2 april openden wij hem met haar kinderen, kleinkinderen en hun aanhang. Het gonsde van de herinneringen, anekdotes en verhalen over moeke en oma De Jong of omaatje, zoals ze ook wel door de kleintjes van toen werd genoemd. Mijn moeder, oans moeke, was klein van stuk, dus dat 'omaatje' paste haar wel. "Dut is de achtertuun fan dut huus," legt een kleindochter aan haar zoon uit, terwijl ze voor twee dorpsgezichten staat en van het ene naar het andere doek wijst. Hij heeft oma niet gekend en moet het van de verhalen hebben. Die middag stroomt er een vloed van verhalen. "Oma had een moaie achtertuun, sie je?" De kleindochter weet het wel, zij heeft omaatje goed gekend. "Fien je ut moai? Herken je ut wel?" Ja, de 18-jarige vindt het mooi, zijn zusje ook, en hij herkent de plek.
Het schilderij van De Zwaan hangt er ook, dat moeke in opdracht maakte en dat door collega-ondernemers cadeau werd gedaan aan Simon Walthaus toen hij afscheid nam van zijn herberg. Het kwam op wonderbaarlijke wijze niet lang voor het idee over een tentoonstelling post vatte boven water en via via in de familie terecht.
In heel wat huizen mist nu wat aan de muur. Aan sommige haakjes hangt iets vervangends, dat het werk dat er hoort niet écht kan vervangen. Na 5 juni komt alles weer bij de rechtmatige eigenaren terug, want tot die dag duurt de tentoonstelling 'Verborgen Schatten' van Janke de Jong-de Boer, oans moeke, in Museum Sorgdrager. Zus Anja opende hem met de woorden: "Allemaal kieke!" U begrijpt wel, van harte aanbevolen.
Jeanet de Jong
jeanet.de.jong@knid.nl
Bekijk hier het filmpje van de opening.
Tik Column in bij 'Zoeken in dit blog' of klik op Label 'column' onder dit bericht om meer columns te lezen.
