zondag 16 augustus 2026

Column - Gratuit en granfalloon

Granfalloon, kennen jullie dat begrip, mensen? Ik kende het niet, maar leerde het woensdagavond 12 augustus, zittend in het zand naast de duinovergang bij Dolly Uut. Het was de avond van de zonsverduistering en dat wilden we natuurlijk niet missen. Mijn huishouding is wat chaotisch, maar waar de eclipsbril was wist ik zonder aarzelen. Hij ligt daar namelijk al 27 jaar, is een paar keer meeverhuisd en opnieuw in het laatje van de kast van Ome Sietze en Tante Eeke beland. Die kast is al jaren van mij en kwam op mijn pad toen Ome Sietze en Tante Eeke naar De Stelp verhuisden en zij er in hun kamer daar geen plek voor hadden. De eclipsbril stamt uit 1999, toen er ook een zonsverduistering in Nederland te zien was. Ik heb hem gebruikt in Kloosterburen, zittend op de put met dochter C, kijkend naar de maan die voor de zon schoof. “Over 55 jaar,” appte ik haar, “als jij 86 bent, kun je hem opnieuw gebruiken." Goed bewaren dus, hij ligt op dezelfde plek in hetzelfde laatje van diezelfde kast.

Die woensdagavond liep ik op de Badweg op met A. Zij had een wandelingetje met de hond in de planning en had geen bril, vergiet, camera obscura, lasbril of cd mee om het moment suprème veilig te kunnen bekijken. We liepen samen de strandopgang op en ploften in het zand. Er zaten veel mensen, niet zoveel als bij Sjoerd, maar het was toch een behoorlijke groep. Naast ons zaten twee vrouwen te experimenten met hun camera’s. Achter ons zette zich een gezin van vader, moeder, drie kinderen en een hond in het zand. We hadden over en weer wat contact, er was een soort opgewonden en verwachtingsvolle stemming en mijn eclipsbril ging van hand tot hand. “Dit is nou een granfalloon”, zei A. “Een wat?” vroeg ik. Het blijkt een groep mensen te zijn die tijdelijk in dezelfde situatie zitten en daardoor verbonden lijken. Thuis raadpleegde ik de Wikipedia. ‘Een granfalloon is een sociale groep mensen die kiezen voor of aanspraak maken op een gedeelde identiteit of doel, maar waarvan de onderlinge vereniging betekenisloos is. Het begrip is afkomstig van uit de roman Cat’s Cradle, vertaald als 'Geen kind en geen wieg', van Kurt Vonnegut uit 1963.’
Ik had er nog nooit van gehoord en zo heb ik, terwijl de zon aan het verduisteren was, weer iets geleerd.

De groep ‘Wij zijn de Wadden' is geen granfalloon, want ze hebben een gezamenlijk doel én een betekenisvolle vereniging. Tienduizenden mensen hebben hun handtekening al gezet en het aantal loopt nog steeds op. En toch is het jammer dat het voor velen zo’n gratuite krabbel is, dat de handtekening vrijblijvend is. Wie tekent, tekent voor zijn liefde voor de Wadden, een liefde waarin hij zich niet wil laten beknotten door meer regels en verboden. Dat betekent ook dat je zorgdraagt voor de Wadden. En daar blijkt de handtekening vaak gratuit.


Heel dichtbij huis, op de strandovergang bij Dolly Uut breken vlak voor de eclips hele gezinnen door de takkenschermen, een gapend gat in de lijn van zandvangers achterlatend.
Vandaag, zondag, was ik weer zwemmen en het was heerlijk. Terug bij mijn fiets zag ik een stukje piepschuim liggen langs het schelpenpad. “Maar even opruimen”, dacht ik, want piepschuim verkruimelt in bolletjes en vogels pikken die bolletjes op en sterven de hongerdood met een maag vol styropor.
Vervolgens zag ik onder de afvalbak twee peuken liggen. Die heb ik ook maar even opgeruimd. En toen keek ik naar de picknickbank naast de prullenbak. Meer dan twintig peuken heb ik geraapt, waarvan één een anderhalf centimeter lang zwart schroeispoor had achtergelaten in het verdorde gras. De Tonneduinen zijn door het oog van de naald gekropen.

Zorg, oplettendheid en liefde voor de Wadden zou de basis moeten zijn van Wij zijn de Wadden, want als je op alle fronten, in het groot en in het klein, zelf goed voor je leefomgeving en je vakantiegebied zorgt, heb je een stevige basis om gebiedsverboden af te wenden.


Laat de onderlinge vereniging niet betekenisloos zijn. Een granfalloon vormen we wel weer voor het ijsloket of bij de kassa. Of bij de volgende zonsverduistering, naast de strandopgang bij Dolly Uut. Als die er dan nog is.

Jeanet de Jong

Geen opmerkingen: