De Kooiplaats en zijn bewoners

De Kooiplaats en zijn bewoners is een boek over de geschiedenis van de Kooiplaats door de jaren heen, van 1705 tot heden. Het is een eigen uitgave van Anne de Jong. Het ontwerp van de voorkant is van de hand van Walter Kiewied.

Veertig jaar geleden ontmoette Anne de Jong Juulka Kiewied. Zij zou later zijn vrouw worden. Juulka is geboren en getogen op de Kooiplaats, een plek met een boeiende geschiedenis, zeker ook door de eendenkooi die daar te vinden is. Die kooi is nauw verbonden met de Nassau's. Anne de Jong beschrijft de geschiedenis en de ontwikkeling van De Kooi aan de hand van archiefmateriaal, anekdotes en verhalen uit overlevering.

Het boek is via de schrijver te koop.

Ik neem de tijd om het te lezen en er een recensie over te schrijven. Die zal zeker milder en vriendelijk zijn dan de recensie van het boek 'Geduld'. Wat dat betreft kan Anne gerust zijn. Het valt te bewonderen dat de schrijver de moeite heeft genomen de geschiedenis van de Kooiplaats te boek te stellen. Het moet een hele klus zijn geweest.

Op de eerste blik zie ik wel wat slordigheden. Een ontbrekende punt op de achterflaptekst, een niet ingevuld ISBN voorin het boek, maar ik reken erop dat de inhoud deze foutjes snel laat vergeten. Als het boek uit en de recensie geschreven is meld ik me hier.

• De Kooiplaats en zijn bewoners - De geschiedenis van de Kooiplaats achter Buren, van 1705 tot heden
• Anne de Jong
• Eigen uitgave
• ISBN 9789403824574
• Augustus 2025
• € 17,50

Eendenkooien in Fryslân

Gerard Mast schreef het monumentale boekwerk Eendenkooien in Fryslân 1450-2015. Dit standaardwerk geeft een encyclopedisch overzicht van alle ruim 400 eendenkooien die Friesland in de afgelopen vijfen- eenhalve eeuw heeft gekend. De eendenkooien van Ameland staan er ook in.

Gerard Mast heeft alle relevante aspecten van het fenomeen eendenkooi beschreven, waaronder de bloeiperiodes in de zeventiende en achttiende eeuw, de geografische ontwikkelingen – bijvoorbeeld in relatie tot landgoederen – en een verificatie van oude benamingen. Hij beschrijft de werkprocessen, de bouwmaterialen en gereedschappen.
Alle aspecten van de eendenkooien heeft hij gekwantificeerd, zoals de vangstgegevens en prijzen van gevangen vogels en eieren op de afzetmarkten.
Deze veelzijdige studie bevat ook een sociologische analyse, over benamingen en familienamen, en beschrijft de eendenkooien als cultureel erfgoed, van heraldiek, dorpswapens en dorpsvlaggen tot spreekwoorden en gezegden.

Ameland heeft twee eendenkooien. In de kooi bij de Kooiplaats geeft het Natuurcentrum Ameland regelmatig rondleidingen.

• Eendenkooien in Fryslân 1450-2015
• Gerard Mast
• Uitgave van Noordboek, de Eendenkooi Stichting en de Kooikersvereniging.
• ISBN 978 90 5615 662 6 
• € 99,00

Koop het boekwerk in de boekhandel of via deze link.

De Kooiplaats op Ameland

De Kooi, de Oostkooi of Kooiplaats zijn in de volksmond plaatsaanduidingen voor het woon oord ten oosten van Buren, waar slechts enkele gezinnen wonen en waar de eendenkooi is. P. Heslinga schreef er een boekje over.

• De Kooiplaats op Ameland
• P. Heslinga
• 1991

Nassau-Kooi anno 1705

De 'Nassau-Kooi anno 1705' is een boekje op brochure formaat, met twee nietjes in de rug. Het is geschreven door Walter Kiewied, telg uit de kooikersfamilie. Hij beschrijft de eendenkooi en het werk van de kooiker en ging voor informatie op zoek naar het gemeentearchief van Ameland, Rijksarchief Groningen, Rijksarchief Den Haag en Dienst van het Koninklijk Huis. Kiewied voegde er een woordenlijst van kooikerstaal aan toe en een overzicht van broedvogels in de kooi bij de Kooiplaats.

Het was Walter Kiewied die in 1989 de kooi zijn naam gaf. Hij schreef een bijzonder interessant boekje, in de vorm van een wandeling langs de elementen van de eendenkooi. Met het boekje in de hand is die wandeling te maken. Anno 2023 zijn het de gidsen die rondleidingen verzorgen en is de kooi alleen nog te betreden na boeking via de Amelander Musea.

De Kooikersvereniging wijdt op haar website een mooie pagina aan de eendenkooi van de Kooiplaats.

Het boekje is ook in het Duits verschenen.

• Nassau-Kooi anno 1705
• W.J. Kiewied - Tekst
• J.A. Pet - Pentekeningen
• Uitgegeven in eigen beheer
• 1989 eerste druk, 1990 tweede druk

De Duitse versie

Achter de schermen

Eendenkooi

'Achter de schermen' is een informatiebrochure over de Nassakooi bij de Kooiplaats.

• Achter de schermen
• Walter Kiewied
• Uitgegeven in eigen beheer
• 1984

Friesland Post - Walter Kiewied vangt meer toeristen dan eenden

December 1982

In deze Friesland Post een verhaal over de eendenkooi bij de Kooiplaats op Ameland. Hans van Den Bosch sprak met Walter Kiewied, de laatste uit een kooikersgeslacht. Walter vertelt over de kooi als monument, waar het onderhoud inmiddels door de bijdragen van de toeristen wordt betaald. De kooiker is rondleider en verteller geworden en zo kan Walter Kiewied de kooi instandhouden. 

De kooi werd in 1704 door de Nassaus gebouwd. Soms werden er wel duizenden eenden per dag gevangen, maar voor de Tweede Wereldoorlog liep de vangst terug. Het toerisme, dat nu bijdraagt aan het onderhoud, is, samen met de mechanisatie in de landbouw, debet aan de terugloop in de eendenvangst. Het werd te onrustig rond de kooi. Walter vangt gemiddeld 150 eenden per seizoen, die op het eiland in de pan en op het bord belanden. Het aantal toeristen dat komt kijke en luisteren is groter.

In de uitgave over Eendenkooien in Friesland staan ook de Amelander eendenkooien beschreven.

• Friesland Post - Walter Kiewied vangt meer toeristen dan eenden
• Hans van Den Bosch - Tekst
• Uitgegeven door FriesMedia Uitgeversmaatschappij
• Nr. 105
• December 1982
•  ƒ 3,95