Pôllepraat Maart 2025

Maart 2025

Magazine Pôllepraat is het orgaan van Stichting De Ouwe Pôlle Ameland. Het blad verschijnt drie keer per jaar. Op de voorkant van dit nummer staat een foto van het Bevrijdingsfeest 1945. Het is een nummer over herdenken en vieren.

Op de achterkant van deze Pôllepraat prijken foto's van bevrijdingsoptochten in 1945.

Deze Pôllepraat kwam uit in een oplage van 775 exemplaren.

In deze editie verder:

• Voorwoord van Meinte Bonthuis, voorzitter van Stichting De Ouwe Pôlle Ameland
• Museumnieuws
• Exposities in de Amelander Musea, met extra aandacht voor het Bunkermuseum, Bunkerdag, Bevrijdingsvieringen, Bevrijdingsvuur, 80 jaar bevrijding Ameland.
• Schenkingen
• Belangrijke rol Ameland bij 200 jaar KNRM
• Ruhwandll, een ongewenste vreemdeling op Ameland
• Jan (98) en Jaap (91)
• Vooroorlogse zomerhuizen van Duinoord
• Winterprogramma 2024 - 2025
• Jaap Schoute - Ontsnapping uit De Mok
• Aagje de Boer-Van der Laag (101) vertelt
• De oorlog voorbij - Herinneringen van Annie Schuurman-Olivier
• Plaatjesactie en ruilbeurs groot succes

De Pôllepraat is het donateursblad van de cultuurhistorische stichting, die op 4 november 1957 is opgericht. De stichting heeft vier musea op Ameland: Amelander Cultuurmuseum in Nes, Museum Sorgdrager in Hollum, Museum Swartwoude in Buren en het Bunkermuseum in de duinen bij Hollum. Donateurs ontvangen drie keer per jaar de Pôllepraat met prachtige verhalen over het eiland en de bewoners. Vrienden op Ameland betalen € 15,-- en Vrienden op de vaste wal ontvangen per jaar drie nummers Pôllepraat voor € 22,-. De Pôllepraat is voor 6 euro los verkrijgbaar bij Museum Sorgdrager, Museum Swartwoude, boekhandel Enjoy Books in Hollum en boekhandel Van den Brink in Nes. Met de Vriendenbijdrages en donaties kan de stichting de geschiedenis van het eiland blijven vastleggen, publicaties uitgeven, onderzoek stimuleren, lezingen organiseren en de musea in stand houden.

• Pôllepraat Maart 2025
• Jaargang 38 nummer 105
• ISSN 1384-4636
• Los nummer  € 6,--
• Maart 2025

Column - Boerderijbunker

Het was glad, afgelopen zaterdag. We glibberden met de auto door de bocht bij de Reeweg. Met een clubje van vijf van Ameland plus een vrijwilliger die in Drachten woont en zich in Holwert bij ons voegde, gingen we naar Den Haag. Naar Wassenaar eigenlijk, naar de boerderijbunker die toenmalig Rijkscommandant Seyss-Inquart op landgoed Clingendael liet bouwen. Sinds 1982 is het landhuis het internationale kennis- en studiecentrum Instituut Clingendael, een kast van een huis met prachtige tuinen rondom. In de Tweede Wereldoorlog woonde de Rijkscomandant er. Hij liet in de oorlog op het landgoed, aan de Wassenaarseweg, een commandopost bouwen. Het werd in de vorm van een boerderij gegoten, maar was drie woonlagen en een kelder van beton. Met muren van 2,5 meter dik en een dakconstructie die ter plekke in de bekisting werd gegoten. De afdrukken van de stempels die het hout moesten ondersteunen zijn op zolder in de vloeren nog te zien. De nerven van de planken staan in spanten. Het gebeurde zonder hulp van kranen, met camouflagenetten om de bouw voor al te geïnteresseerde ogen te verbergen. 

Ik moet aan de constructie van onze vuurtoren denken, die uit gietijzeren platen bestaat, in delen vanuit de gieterij in Deventer naar het eiland werd vervoerd en op het duin bij Hollum werd geassembleerd. Dat was 1880 en moest toen ook zonder de mammoetkranen zoals we die nu kennen. De bouwers van de boerderijbunker stonden voor een soortgelijke uitdaging, maar nu vanwege het schuilhouden van de werkelijke functie van wat er gebouwd werd. Trappetjes, gangetjes, kamertjes, het mag allemaal met verkleinwoorden worden geschreven omdat het weliswaar veel, maar vooral klein en smal is.

Na de oorlog gebruikte de Nederlandse defensie het gebouw als communicatiecentrum en in de tijd van de Koude Oorlog als trainingscentrum voor het geval er een ABC-oorlog uit zou breken met atoomaanvallen of waarbij bacteriologische of chemische wapens gebruikt zouden worden. Als de sirene loeide werden de gasdeuren gesloten.

Het Bunkermuseum op Ameland doet mee aan Bunkerdag. Het is dit jaar op 24 mei. Op 5 mei vieren wie de Nationale Bevrijdingsdag, op 3 juni vieren we dat Ameland 80 jaar geleden werd bevrijd. De Amelander bevrijdingsvlag mag weer uit.
Niet alleen op 24 mei maar in de maanden mei en juni presenteren de Amelander Musea met medewerking van vele vrijwilligers een indrukwekkend programma. Er worden tal van activiteiten georganiseerd met tentoonstellingen, rondleidingen, fietsexcursies en met verhalen voor jong en oud op plekken met een geschiedenis.

Heel vaak hoor ik tijdens een fietsexcursie Verborgen Bunkers: “Ik kom hier al dertig jaar, maar dit wist ik allemaal niet.” Zet 24 mei maar alvast in je agenda en kijk wat er nog meer te doen is in die twee maanden. Het is heel interessant, dat beloof ik jullie. De bunkers in de Amelander duinen vormen het bewijs van de kwetsbaarheid van onze democratie en vrijheid. Dat is het weten waard.

Van het bezoek aan de boerderijbunker staat op het YouTube kanaal Ameland Vandaag een filmpje.

Jeanet de Jong

Tik Column in bij 'Zoeken in dit blog' of klik op Label 'column' onder dit bericht om meer columns te lezen.

Column - Lenie

Afgelopen zaterdag was het Bunkerdag. Het begon met wind en regen en hoe later het werd, hoe schoner de lucht. Het zonnetje brak zelfs door. Pas tegen vijf uur stak er een koude wind op. Het deerde de Bunkerdag niet meer, de spullen konden worden ingepakt. Het was een dag met een paar honderd bezoekers, met mensen die het natregenen tijdens de eerste fietsexcursie Verborgen Bunkers voor lief namen. Ze waren immers niet fan suker. Ze vonden de verhalen, de onbekende plekjes van het eiland en de fietsroute door een wolk van vlier- en duinroosjesgeur mooier dan het feit dat ze tot op het vel nat waren geregend.

Er was veel te doen op en rond het Bunkermuseum en er was meer te doen op het eiland. Lycurgus volleybalde in Buren en in de Ballumerbocht was de Reddingbootdag.

In de bunker van het Bunkermuseum - de keuken- en voorraadbunker van de Duitsers in de tijd van bezetting is werkelijk prachtig en indrukwekkend ingericht als monument van een tijd die niet fijn was, maar die niet vergeten moet worden - werden verhalen verteld over Kardinaal de Jong, over de Terrorist en over Lenie. Dat laatste verhaal nam ik voor mijn rekening. Lenie, die als 9-jarig meisje vanuit Amsterdam naar Ameland kwam om bij te komen, wat aan te sterken en wat kleur op de wangen te krijgen. Dat kreeg ze. Eerst bleef ze drie weken, zoals met de organisatie en haar moeder was afgesproken. Voor de hongerwinter aanbrak kwam ze weer en bleef ze maanden. Tot weken na de bevrijding. Haar moeder kon in het najaar van 1944 niet weten wat er aan zat te komen, maar ze had wel in de gaten dat Amsterdam geen veilige plek was voor haar kind.

Lenie zette zo’n twintig jaar geleden haar herinneringen op papier en stuurde die brief naar Ameland. Ze bleef contact houden met pappe en moeke, bij wie ze in huis terecht was gekomen, en met tante Griet. Vrijwel jaarlijks reisde ze naar het eiland en toen haar oom Hannes, tante Jannie en tante Griet er niet meer waren bezocht ze zus Greetje. Bij Greetje kwam dan ook in 2005 de brief terecht en in die brief staan de herinneringen van Lenie aan een bijzondere tijd. Die brief heb ik nu en tijdens de Bunkerdag van 25 mei heb ik een verhaal verteld waar dat schrijven de bron van is. Het gaat niet over bommen en granaten, maar over zwemmen in de Lenewiel en met paard en wagen naar de Ballumerbocht gaan, over hooi en spek en wat die geuren met een mens doen als daar warme herinneringen aan kleven. Het gaat over Ameland, het eiland waar Lenie over schrijft dat het leek alsof de zon er altijd scheen.

Lenie, ze is er nog, al is ze nu te oud om nog naar Ameland te reizen. Het verhaal gaat over het meisje, een schoolkind in een onveilige tijd, dat een veilig thuis vond op Ameland. Het gaat over onze ouders, onze tante en mijn oudste en op een na oudste broer. Het gaat vooral over Lenie. Haar verhaal, ik vertel zo het graag. Tijdens Bunkerdag. 

Bekijk hier een filmpje uit 2010 over het uitgraven van de bunker die in 2016 als Bunkermuseum zou worden geopend. 

Bunkerdag 2024

Fietsexcursie Verborgen Bunkers

Zaterdag 25 mei is het van 10.00 tot 17.00 uur Bunkerdag op Ameland. Het is zelfs Nationale Bunkerdag en langs de kust van het hele land zijn activiteiten. Vanaf het Bunkermuseum op Ameland kun je met een Bunkerdagticket deelnemen aan verschillende activiteiten. Zo gaan we op fietsexcursie langs Verborgen Bunkers en zijn er verhalen over Ameland in de oorlog te beluisteren in het Bunkermuseum.

De fietsexcursie Verborgen Bunkers start bij het Bunkermuseum om 10:00, 12.00 en 14.00 uur. Gerlof Molenaar en Jeanet de Jong zijn de gidsen.

Verborgen Bunkers

Jan de Vries is in het Bunkermuseum aanwezig om te vertellen over wat er in het museum te zien is.
De verhalen van Ameland in de oorlog, elk ongeveer een kwartier, worden in het Bunkermuseum doorlopend verteld tussen 13.30 en 16.30 uur.
In het Bunkermuseum worden verschillende oorlogsverhalen verteld door Mathilda van der Weij, Henk Kingma en Jeanet de Jong.
• Waarom werd Ameland pas op 3 juni bevrijd? 
• Lenie uit Amsterdam op Ameland.
• Yad Vashem voor Kardinaal de Jong. 
• Vakantiehuis De Terrorist. 

Bunkermuseum

Tijdens Bunkerdag worden historische gebeurtenissen nagespeeld en kun je mee in een militaire auto voor een rondrit. Voor kinderen zijn er diverse spelletjes te doen.

Een Bunkerdagticket kost € 7,50 voor iedereen van 12+.

Voor kinderen van 4 tot 12 kost het € 4,--. Jongere kinderen en veteranen mogen gratis deelnemen.