Column - Zwarte zon

Het is tijd voor een strandwandeling. Eigenlijk is het daar altijd wel tijd voor. Niets zo verkwikkend als een loopje door de duinen, een tripje over het strand en het volgen van de vloedlijn. Je haalt er heel wat vitamine W mee op, de vitaminen waar de Waddeneilanden het alleenrecht op hebben. Het is de combinatie van gezonde lucht, zwemmen, wandelen en genieten van de natuur die heilzaam is voor lichaam en geest. Het geluid van de zee is rustgevend en de zeelucht goed voor de longen. Een stevige tocht in weer en wind is ook nog eens stressverlagend, en, niet onbelangrijk, je verbruikt er 250 calorieën per uur mee.

Op een van mijn wandelingen spot ik een grote zwarte wolk boven Terschelling. Zou dat eiland in brand staan? Herhaalt de geschiedenis van 1666 zich, toen op ons buureiland een heel dorp door vlammen werd verteerd? Ik tuur in de verte en probeer te plaatsen wat ik zie.

Deze zwarte wolk beweegt, gaat hoog en dan weer laag, wordt dik en dan weer dun. Het lijkt een organisme, een pulserende enorme amoebe. “Dat is de black sun!” weet een strandwandelaar te vertellen, genoemd naar de zwarte wolk die soms zo groot is dat hij de zon verduistert. “Een reuze zwerm van duizenden spreeuwen die op trek gaan,” weet de vogelaar. Nooit van gehoord, van die zwarte zon, maar het blijkt op alle Waddeneilanden voor te komen. Op het Deense Rømø heet het ‘sort sol’ en daar organiseren ze speciale excursies naar gebieden waar je de meeste kans maakt het fenomeen te zien.

Ik zit op een duin van westelijk Ameland en geniet van de gecoördineerde bewegingen die de massa spreeuwen maakt. Black sun, sort sol of zwarte zon: ik kan er geen genoeg van krijgen. Volgepompt met vitamine W verlaat ik het duin.

Jeanet de Jong

Schiffsjunge Anders Mikkelsen List von Rømø

Anders Mikkelsen List

Het boekje, het is niet zo groot en niet zo dik, werd heruitgegeven naar aanleiding van een tentoonstelling over de commandeursfamilie in het Kommadørgårdens Rømø, op het Deense Waddeneiland. Het werd uitgegeven in het Deens en is vertaald in het Duits. Het vertelt het verhaal van Anders Mikkelsen List, een twaalfjarige jongen die in 1777 vanuit Hamburg op walvisjacht gaat. Het is hetzelfde jaar dat Hidde Dirks Kat van Ameland uitvaart naar Spitsbergen om walvissen te vangen. De geschiedenis van de vaart, het vast komen te zitten in het ijs, de overlevingstocht via ijsschollen en -schotsen en het verblijf bij de Inuit is niet veel anders dan het verhaal van Kat. In het boekje wordt de commandeur trouwens Hede Dirksen Katt genoemd, maar het is onmiskenbaar onze Hidde Dirks Kat. Zijn tekening van de Groenlandse kust staat op de achterkant van dit boekje. Op de voorkant is een aquarel van de schrijfster gedrukt.

Het verhaal lijkt ook heel erg op de geschiedenis zoals die in het boek 'Das größte Unglück de Grönlandfahrt - Das Katastrophenjahr 1777' door Frits Joachim Falkis opgeschreven. 

• 

  De kaart van Kat

  Schiffsjunge Anders Mikkelsen List von Rømø
• Ellen Leonhardt
• Vertaald door Frauke Kelm
• Uitgegeven door Fortfatterforlaget Attika
• ISBN 978 87 7528 8625
• 2015 heruitgave

Das größte Unglück de Grönlandfahrt

Das größte Unglück de Grönlandfahrt

'Das größte Unglück de Grönlandfahrt - Das Katastrophenjahr 1777' is een Duits boek van Frits Joachim Falk over het rampjaar 1777. De Groenlandvaart in dat jaar eiste vele levens en schepen. Hidde Dirks Kat van Ameland kan daar over meepraten. Aan hem is een hoofdstuk in dit boek gewijd.

Falk draagt dit boek op aan Anders Mikkelsen List, een twaalfjarige van Rømø die in dat jaar voor het eerst meevoer op een walvisvaarder. Scheepsjongen Anders is de overoverover-grootvader van Frits Joachim. 

De geschiedenis is dezelfde zoals die in het boekje over 'Schiffsjunge Anders Mikkelsen List von Rømø' wordt beschreven. Hoofdpersoon is dezelfde jongen van Rømø.

Von dem größten Unglück in der langen Geschichte der Grönlandfahrt waren 1777 etwa 439 Seeleute betroffen. Fritz Joachim Falk bespricht das große Risiko des Wal- und Robbenfangs bei Grönland/Spitzbergen und zeichnet anhand authentischer Dokumente den Hergang der Ereignisse nach.

Met een hoofdstuk over Hidde Kat

Het boek is antiquarisch nog wel te vinden (mei 2023).

• Das größte Unglück de Grönlandfahrt - Das Katastrophenjahr 1777
• Frits Joachim Falk
• Siegel Verlag 
• Duits
• ISBN 3 7793 6902 8
• 1989