Posts tonen met het label Marten Jansen. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Marten Jansen. Alle posts tonen

dinsdag 26 januari 2021

Crisis en catastrofe

‘Crisis en catastrofe - De Nederlandse omgang met rampen in de lange negentiende eeuw’ is een boek waar Hans Beelen aan meewerkte. We kennen Hans Beelen onder meer van ‘Walvissen groot en vet’. In het boek over rampverwerking wordt de ramp van 1777 – 1778 aangehaald, de ramp waar 14 schepen bij vergingen en honderden mannen het leven verloren. Dat hoofdstuk is van de hand van Hans Beelen. Commandeur Kat en commandeur Marten Jansen uit Nes schreven over die reis van robbenvangst en walvisjacht en over de overwintering op Groenland, onder meer bij de eskimo’s. Over die rampreis verschenen 23 publicaties, in het Nederlands, Duits, Deens, Engels en Frans.  Twee daarvan zijn van Kat en Jansen. Het lijkt een fantastisch boek, waarbij bij een eerste vlotte lezing al nieuwe opvalt. Zodra ik het boek heb gelezen plaats ik er op dit blog een recensie over.

De uitgever over het boek: “Het historisch onderzoek naar rampen en rampverwerking heeft de laatste jaren een hoge vlucht genomen. Door de dreiging van klimaatrampen en pandemieën groeit het besef dat rampen een grote invloed hebben op de ontwikkeling van gemeenschappen.

In de periode 1755-1918 deden zich ook tal van rampen voor die de Nederlandse samenleving raakten, zoals de Leidse buskruitramp van 1807, verschillende cholera-uitbraken en grootschalige rivieroverstromingen. In de koloniën waren vulkaanuitbarstingen en watersnoden terugkerende fenomenen. En dan waren er nog grote internationale rampen, zoals de aardbeving in Lissabon van 1755 en de Spaanse griep in 1918.


Crisis en catastrofe gaat in op de invloed van deze catastrofes op het geloof in God, solidariteit en liefdadigheid, en lokale en nationale identiteitsvorming. Ook is er aandacht voor de culturele representatie van rampen in literatuur, schilderijen en gedenkboeken.”

  • Crisis en catastrofe - De Nederlandse omgang met rampen in de lange negentiende eeuw
  • Hans Beelen en anderen, onder redactie van Lotte Jensen
  • Amsterdam University Press
  • ISBN 978 90 48554423
  • € 24,99
  • 26 januari 2021

 

maandag 1 juli 2019

Een zee van traan

Een zee van traan
Er is sinds de publicatie van 'Geschiedenis van de oude Nederlandse walvisvaart' in de jaren 70 veel onderzoek gedaan naar allerlei facetten van het Nederlandse walvisvangst verleden. Naast het gebruikelijke werk in archieven en bibliotheken werd nu voor het eerst ruimschoots aandacht besteed aan het culturele erfgoed, de materiële cultuur en de ecologische aspecten van de walvisvaart. Zo ontstaat een beter samenhangend beeld van deze voorbije bedrijfstak en zijn belang voor de nationale economie en het maatschappelijk leven in specifieke regio’s van ons land.


Van Ameland komen we Cor Gransbergen (Een walvis als boterham) en Anton Schols (Ter walvisvaart) tegen in dit boek en meer namen worden genoemd. Ook Hidde Dirks Kat (Dagboek) en Marten Jansen (Kort, doch echt verhaal) ontbreken niet. 


Een bijzonder fraai boek met vele foto's en illustraties.

Koop het boek via deze link of in de boekhandel.

  • Een zee van traan - Vier eeuwen Nederlandse walvisvaart 1612 - 1964
  • Jaap R. Bruijn en Louwrens Hacquebord
  • Uitgeverij Walburg Per B.V.
  • ISBN 9789462493650
  • 1 juli 2019
  • € 34,99
Cor Gransbergen onder de walviskaak

maandag 13 november 2017

Gerrit Postma 1819-1894

Gerrit Postma
Over de op Ameland geboren schilder Gerrit Postma (1819 - 1894) zijn twee boeken verschenen. De kunstenaar verdiende goed en kon het zich veroorloven veel te reizen en in het buitenland te verblijven. Postma’s achterkleindochter Catharina Hubert van Blyenburgh – Ekama en haar achternicht Nicoline Ekama deden onderzoek naar hun succesvolle voorouder. 

Op Ameland deden Pieter Jan en Tineke Borsch onderzoek naar de geschiedenis van Gerrit op het eiland. Het bleek dat hij de achterneef was van Marten Jansen, commandeur van het in het rampjaar 1777 in het ijs gekraakte schip 'Het Witte Paard'. Jansen schreef zijn belevenissen op in 'Kort doch echt verhaal van commandeur Marten Jansen'. In 1770 was Gerrits overgrootvader Jan Hillebrands nog mee geweest als harpoenier op het schip van zijn zoon Marten Jansen.

Op de website van Amelander Historie staat een groot artikel over Gerrit Postma dat zeer de moeite waard is. Lees het via deze link.

Antiquarisch sporadisch te vinden (november 2022).

  • Gerrit Postma 1819-1894 
  • 'Een negentiende-eeuws schildersleven' - deel 1
  • 'Zijn nalatenschap' - deel 2
  • Nicoline J. Ekama - van Dorsten
  • Uitgegeven in eigen beheer door C.J. Hubert van Blyenburgh-Ekama
  • ISBN 9789090311999
  • 2017
Gerrit Postma

vrijdag 2 januari 2015

Wildernis, woongebied en wingewest

In ‘Wildernis, woongebied en wingewest’ beschrijft Louwrens Hacquebord hoe de bewoners van het poolgebied door de eeuwen heen onder barre omstandigheden hebben overleefd. Hij vertelt over de jacht op walvissen en ijsberen, walrussen en zeehonden, over hoe men steenkool uit de bevroren grond haalde en hoe men er tegenwoordig olie en gas wil winnen. En ook hoe natuurbeschermingsorganisaties de gebieden proberen te beschermen. Voor de één is het een bijna ontoegankelijke ijswoestijn vol uitdagingen, voor de ander de plek waar grondstoffen en fossiele brandstoffen vandaan gehaald kunnen worden, en voor weer een ander is het poolgebied gewoon een gelukzalig woon- en leefgebied. De exploitatiegeschiedenis van de poolgebieden behoort tot de meest fascinerende hoofdstukken uit de geschiedenis van de mensheid. Louwrens Hacquebord deed vijfendertig jaar lang onderzoek naar de exploitatie van de poolgebieden.


Van Ameland worden de commandeurs ter walvisvaart genoemd, met name Marten Jansen met zijn Witte Paard.

  • Wildernis, woongebied en wingewest
  • Louwrens Hacquebord
  • Atlas Contact Uitgeverij
  • ISBN 9789045027890
  • 2 januari 2015
  • € 17,50


dinsdag 8 april 2008

De Amelander Walvisvaart

Cultuurhistorisch Museum Sorgdrager gaf een boek uit over de Amelanders Hidde Kat en Marten Jansen. Het betreft een herdruk van de dagboeken van deze twee walvisvaarders. De dagboekfragmenten zijn aangevuld met enkele artikelen over Amelanders en de walvisvaart. Marten Jansen voer als commandeur op Het Witte Paard en ging in 1777 vanuit Hamburg de walvissen achterna. Commandeur Kat zeilde met de brik De Juffrouw Klara vanuit Hamburg naar Groenland. Kat en Jansen vertellen hoe ze in het ijs vast kwamen te zitten en een voettocht over ijs naar de bewoonde wereld maakten. Kat vertrok in maart 1777 en kon in september 1778 zijn vrouw en kind op Ameland weer in de armen sluiten. Jansen vertok in april 1777 en keerde een jaar later in mei terug.
  • De Amelander Walvisvaart - Dagboeken van Hidde Dirks Kat en Marten Jansen
  • Uitgegeven door Museum Sorgdrager

zondag 25 maart 1984

De Amelander Walvisvaart

De Amelander Walvisvaart
'De Amelander Walvisvaart' is een boekje van 67 pagina's met twee nietjes in de rug. Het is een scriptie van M.G. Straatsma. Het boekje behandelt de walvisvaart in de loop der tijden, de Nederlandse en de Amelander walvisvaart. Jammergenoeg is door de wijze van reproductie niet alle tekst en zijn niet alle afbeeldingen duidelijk.

  • De Amelander Walvisvaart
  • M.G. Straatsma
  • Uitgave van Stichting De Ouwe Pôlle Ameland
  • 1984


zaterdag 26 augustus 1972

Geschiedenis van de oude Nederlandse walvisvaart

'Geschiedenis van de oude Nederlandse walvisvaart. Grondslagen, ontstaan en opkomst, 1612-1642' is het proefschrift van Cornelis de Jong voor de Katholieke Hogeschool Tilburg. Het zetwerk bestaat uit een typemachineletter, waardoor het boek lijkt alsof er slechts een exemplaar van gemaakt is. In het tweedehands circuit is er nog sporadisch een exemplaar van te vinden (augustus 2021), al moet er wel geld voor worden neergelegd. Het is een interessant boekwerk over vele aspecten rond de walvisjacht. Ook de materialen, technieken en producten worden behandeld, naast de dieren waarop gejaagd werd, de oorsprong van de walvisvaart, de bemanning en de afzet en prijsvorming van traan en baarden. Over de Waddeneilanden is er informatie in te vinden over bemanningsleden en de commandeurs en van Ameland worden Hidde Dirks Kat, Marten Jansen en de kakebiënen genoemd

  • Geschiedenis van de oude Nederlandse walvisvaart 
  • Cornelis de Jong
  • Uitgegeven door de Universiteit van Suid-Afrika in Pretoria
  • 1972

dinsdag 31 augustus 1971

1960 - Een Amelander Commandeursfamilie

Commandeurs
Het boekje van 8 bladzijden dun en een geel kaft is uitgegeven door Stichting De Ouwe Pôlle. Het werd uitgegeven naar aanleiding van een lezing. Het geeft wat informatie over commandeurs. De bekendste zijn  Marten Jansen en Hidde Kat, omdat zij hebben opgeschreven wat ze hebben beleefd op hun reis die in maart 1777 in Hamburg begon. Er zijn behalve deze twee veel meer commandeurs en J. Woudstra noemt in dit dunne werkje diverse andere namen.

  • Een Amelander Commandeursfamilie
  • J. Woudstra
  • Uitgegeven door De Ouwe Pôlle
  • 22 oktober 1960

donderdag 1 juli 1971

1955 - Hamburgs Grönlandfahrt

Dit boek, 'Hamburgs Grönlandfahrt auf Walfischfang und Robbenschlag vom 17. -19. Jahrhundert' lag zomaar in mijn brievenbus. Ik kreeg het, omdat de eigenaresse wel wist dat het bij mij in goede aarde zou vallen, omdat ik naar Spitsbergen ben geweest en omdat ik familie ben van Hidde Dirks Kat en omdat ik veel over walvisvaart lees. En reken maar dat ik er blij mee ben. 

Het boek is in het Duits, maar dat is geen drempel. Het gaat over de Hamburgse reders, over de commandeurs die voor die reders voeren, over de schepen en over de dramatische reizen die gemaakt werden. Op Ameland kennen wie de verhalen van Hidde Dirks Kat en Marten Jansen. Die twee staan ook vermeld in dit grote en dikke boek. Er staat een uitklapkaart in van de Groenlandse en Noorse Zee, waar in 1777 het pakijs lag, waar het drijfijs en waar het landijs, waar de schepen nog voeren en waar ze werden gekraakt door het ijs. Achterin het boek zit een uitklapblad met een grafiek van de aantallen walvisvaarders die in de jaren 1669 tot 1861 uitvoeren. In de 19e eeuw werd dat rap minder, de walvissen waren om en nabij op en het loonde niet meer.

Zelfs het portret van Kat staat erin. Een mooi boek. Blij mee. Dank, lieve schenker.

  • Hamburgs Grönlandfahrt auf Walfischfang und Robbenschlag vom 17. -19. Jahrhundert
  • Wanda Oesau
  • Verlag Glückstadt - Hamburg
  • 1955
De kaart

Marten Jansen


Aantal schepen in 17e tot 19e eeuw



dinsdag 24 maart 1970

1950 - Amelands varensvolk

Amelands Varensvolk

'Amelands Varensvolk' is een klein, geniet boekje van 12 pagina's.

Uitgegeven eind jaren '50.

Het is via Amelander Historie als e-boek te lezen.

De papieren versie is via het tweedehands circuit nog wel te koop. 

  • Amelands Varensvolk
  • Jaren 50

vrijdag 2 januari 1970

1778 - Kort, doch echt verhaal van commandeur Marten Jansen

Kort, doch echt verhaal van commandeur Marten Jansen
'Kort, doch echt verhaal van commandeur Marten Jansen' kwam vlak na de dramatische walvisvaart van 1777-1778 uit, de tocht waar veel mannen hun leven lieten toen de schepen van Marten Jansen en Hidde Dirks Kat in het ijs vast kwamen te zitten. Het verhaal is via de Digitale Bibliotheek Nederland te lezen.

Het korte verhaal is herdrukt en het blauwe boekje staat te koop op Vraag & Aanbod Ameland. 

  • Kort, doch echt verhaal van commandeur Marten Jansen
  • Marten Jansen
  • 1778