Column - Blanke pit

Naar het ziekenhuis. De rit ernaartoe ging met de reddingboot vanuit de Ballumerbocht naar Holwerd. Binnen het uur lag ik van de onderzoekstafel bij de huisarts op de spoedeisende hulp van het MCL. Met een alvleesklierontsteking. Drie weken lang was afdeling K kamer 12 mijn thuis.

Slapen in het ziekenhuis is een dingetje. Er is meer licht dan thuis, er liggen nog drie patiënten bij je op kamer en er is getrippel op de gang. Soms zelfs hardlopen. Dan is er een alarm afgegaan waarna elke verpleegkundige zo snel als mogelijk naar de plek des onheils moet. Ik heb het verschillende keren meegemaakt: telkens bleek het loos alarm.

Elke verpleegkundige heeft zijn eigen stijl. Je hebt koude handen en warme handen, kordate stemmen en fluisteraars, zusters die je over de arm strelen en zij die de controles afwerken en weer verder gaan. De nachtzusters en broeders doen het ook allemaal op hun manier. Er was er een - ze werkt al 32 jaar in de verpleging en al die jaren in de nachtdienst - die een led-zaklamp bij zich had. Die zette ze in de zak van haar witte jas met het licht aan, waardoor er spookachtige beelden ontstonden. “Ze heeft een lichtmast van Cambuur bij zich,” sprak overbuurman R gevat, overigens vol lof over de toegewijde verpleegkundige.

Niet dat hij een Cambuur fan was. Waarom niet heb ik verzuimd te vragen, want hij kon best doorgaan voor fan van de club uit Leeuwarden. Hij sprak Luwwadders en was wat rommelig getatoeëerd. Ik zag hem wel op de tribune zitten. De eerste dag dat ik op kamer 12 lag stal die ruwe bolster mijn hart door het telefoontje met zijn vrouw af te sluiten met: “Ik hou van jou!” Een blanke pit met veel verhalen. We hebben heel wat afgepraat, samen.

Jeanet de Jong

Column - Peignoir

Naar het ziekenhuis. De rit ernaartoe ging met de reddingboot vanuit de Ballumerbocht op Ameland naar Holwerd. Binnen het uur lag ik van de onderzoekstafel bij de huisarts op de spoedeisende hulp van het MCL. Met een alvleesklierontsteking. Drie weken lang was afdeling K kamer 12 mijn thuis.

Veertig jaar geleden liep ik door de binnenstad van Leeuwarden - V&D stond er nog in volle glorie - op zoek naar een duster. Mijn tante, tante Griet, kortweg Tante genoemd, was plotseling in het ziekenhuis beland, in het Bonifatius, en ze wilde voor de stapjes buiten het bed een duster. Een peignoir, zoals zij het noemde. Ik bezocht haar regelmatig en een van die eerste keren nam ik een witte met lichtblauwe en mintgroene brede strepen badjas voor haar mee. Tante had net vakantie gehad toen ze werd overvallen door een niet weg te rusten vermoeidheid. Ze had haar hele leven hard gewerkt en was zelden ziek, maar op haar zestigste sloeg de ouderdomssuiker toe. Ze werd diabetespatiënt met een mooie peignoir. Drieëntwintig jaar geleden overleed ze, vlak voor haar verjaardag, Dierendag. Ze zou dit jaar honderd zijn geworden. De duster nam ik mee als deel van de erfenis.

Half oktober raakte ik plotseling in het ziekenhuis. Een galsteenaanval die uitliep op een alvleesklierontsteking, met pijnen die barensweeën overtreffen. De peignoir van Tante hing thuis, op Ameland en mijn vriendin nam hem voor me mee. Veertig jaar oud, maar nog lang niet afgedragen. Ook ik was net als Tante nooit ziek en heb de peignoir dus weinig gedragen. Nu kwam hij van pas voor mijn stapjes tussen bed en toilet en ik droeg hem drie weken lang met die ouwe taaie tante van me in herinnering. Inmiddels hangt hij weer op Ameland, op z’n haakje. En nu maar hopen dat hij daar nog jaren kan blijven hangen.

Jeanet de Jong 

WPDetails #01

WPDetails is het personeel- en relatie magazine van Wagenborg Passagiersdiensten. Er staan verhalen in over de veerdienst Holwerd - Ameland en ook over Lauwersoog-Schiermonnikoog. In nummer 1 staan onder meer verhalen over Werkplek van machinist Mark Mölenberg, Aannemerscombinatie Van den Herik-Jansma Drachten, SchierGlas, Op bezoek bij havenkantoor Lauwersoog en In gesprek met Marc Jager over Open Plan Proces. Het blad wordt op Schier en Ameland huis aan huis bezorgd.

December 2016 is nummer 1 van jaargang 1.

• WPDetails #01
• Uitgegeven door Wagenborg Passagiersdiensten
• December 2016

Ameland kalender 2017

De Ameland kalender 2017 is de 12e editie van de activiteitenkalender die door Faber-Wijnberg Installatietechniek wordt uitgegeven. De achtergronden van de maandbladen hebben foto's van Ameland en in de maanden zijn al vele activiteiten die op ameland georganiseerd worden opgenomen. Verder is er ruimte voor eigen notities.

• Ameland kalender 2017
• Faber-Wijnberg Installatietechniek
• December 2016

Gestrand, gered, geborgen

Op 29 november 2016 werd het boek ‘Gestrand, gered, geborgen’ gepresenteerd. Burgemeester Albert de Hoop kreeg het eerste exemplaar. In dit boek, geschreven door historicus en ambulanceverpleegkundige Thijs Gras, wordt verteld hoe tijdens de novemberstormen van 1928 het Zweedse schip de Malmö en het Noorse schip de Tartar bij Ameland aan de grond lopen.

Malmö en Tartar waren twee schepen die in november 1928 bij Ameland aan de grond liepen. Ze waren geladen met hout. Heel wat van dit hout is in Amelander schuren en daken verwerkt.

 

Lees hier meer over Gestrand, gered, geborgen.

• Gestrand, gered, geborgen
• Thijs Gras
• ISBN 9789070674403
• 2016
• € 19,95

Koop het boek in de boekhandel op Ameland of bestel het hier via de link.

Groat Amelander Woa’deboek

Groat Amelander Woa’deboek

Wat Anton Oud niet meer kon afmaken - hij stelde het Woa'deboek fan ut Amelands samen en was bezig met een verbeterde en uitgebreidere versie - werd afgemaakt door Siebren Diek en de Fryske Akademy. Oud overleed in 2006 en het duurde daarna nog tien jaar voor het woordenboek klaar was.

Het ‘Groat Amelander Woa’deboek’ heeft meer dan 900 bladzijden en een mooi stevig kaft, mooier dan het slappe kaft van de eerste editie.

“Keutelke, kôb, bontlieuw, rotje. KWARTET!!!” Wie aan het Amelands wil ruiken kan beginnen met het Amelander Kwartet.

Hoät en Hòd
‘Bûter, brea en griene tsiis, wa't dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries.’ Dat was het testzinnetje dat je in de tijd van Grutte Pier moest zeggen om te bewijzen dat je een echte Fries was en geen Hollander.
Op Ameland zijn het de regels ‘oäd hoät op soäder’ die verraden dat je uit Hollum komt terwijl de oosthoekers van ‘òd hòd op sòder’ spreken. Het is de taaltest in het Amelands, het klassieke zinnetje dat de verschillen in uitspraak tussen oost- en west-Ameland illustreert, het dialect dat op straat en in huiskamers nog volop voertaal is. In november 2016 verschijnt een nieuw Amelands woordenboek.

Woa’deboek fan ut Amelands
Anton Oud deed Ameland heel veel plezier met zijn initiatief dat leidde tot het Amelands woordenboek. De Fryske Akademy bracht het in 1987 uit. Het boek kwam tot stand met medewerking van diverse Amelanders die hun kennis over het dialect deelden met Oud. Een immense klus waar jaren aan voorbereiding, schrijven, schiften en schrappen aan te pas was gekomen. Het ‘Woa’deboek fan ut Amelands’ werd juichend ontvangen, maar er was ook commentaar. Het zette de samensteller aan tot het beginnen aan een tweede editie, die dikker en beter moest worden. Hij begon er aan, maar kreeg niet de tijd de klus te volbrengen. Anton Oud overleed in 2006.

Groat Amelander Woa’deboek
De Fryske Akademy pakte het project daarna op en taalkundige Siebren Dyk mocht zich er mee bemoeien. Het duurde na 2006 nog tien jaar, maar nu ligt daar dan het tweede woordenboek, dat ‘Groat Amelander Woa’deboek’ heet. En het mag ‘groat’ heten, want het is een pil geworden van meer dan 900 bladzijden. Met een mooi stevig kaft, dit keer.

Ave'seare
Voor eens en voor altijd kunnen we lezen hoe je het S-woord van de gebruiken rondom Sinterklaas schrijft. Is het met een t er in, met een d of moet je soms oas op het eind schrijven. Op pagina 596 staat het verlossende woord.
Mijn lievelingswoord staat er ook in: ave’seare. Een echt Pappe-woord. Mijn vader had het altijd over ave’seare. Tegenwoordig is dat woord verdrongen voor opskiëte, maar ave’seare is duizend maal mooier.

Foarwoa’d
Voorin het boek staat een foarwoa’d van Anton Oud. Daar kun je zien hoe geschreven Amelands eruitziet, want er zijn nauwelijks teksten in het dialect gedrukt. Het ziet er fantastisch uit en we mogen Oud dankbaar zijn dat hij zoveel moeite genomen heeft om deze boeken samen te stellen.

Geurtje
Het nieuwe boek heeft een heel eigen geurtje, het zal het Amelander Woa’deboek-geurtje zijn. Het wordt mijn handboek, zoals het eerste Woa’deboek fan ut Amelands ook mijn handboek was. Het enige dat ik mis is een leeslint. Dat had er wat mij betreft nog bij gemogen. Dat ziet er chique uit, is handig bij het zoeken en past bij zo'n dikke pil.
Jeanet de Jong

Het boek wordt op 15 november gepresenteerd in de Burgemeester Waldaschool.

⇒ in AmelandinZicht Magazine nummer 12 staat een groot artikel over de totstandkoming van het Woa'deboek en een vraaggesprek met Siebren Dyk en Antje van Seventer. Informeer bij de VVV of in de webshop van de VVV of er nog een exemplaar beschikbaar is.

• Groat Amelander Woa’deboek
• Siebren Diek en anderen
• Uitgave van Fryske Akademy
• ISBN 9789492176301
• € 44,95
• November 2016

Van Andaman tot Ameland

Van Andaman tot Ameland

'Van Andaman tot Ameland. Een herwaardering van de afstand' is een reisverhaal. Het is ook een verhaal over het verlangen te ontsnappen aan de benauwenis van wat men noemt 'het leven van alledag'. Dit boek gaat over schoonheid zoeken en vinden. Over het opzij schuiven van een grauw gordijn en over het binnentreden van een wereld van verwondering. De avonturen die de schrijver beleeft worden afgewisseld met scherpe observaties en halverwege het boek is er zelfs de ruimte voor een filosofisch essay over het menselijk tijdsbesef.

De lezer heeft met 'Van Andaman tot Ameland' een ongewoon en bij vlagen schaamteloos romantisch reisboek in handen, met meer dan 75 foto's en illustraties.

Robert C. Koster (1970) ging lange tijd naar school en naar kantoor, maar is nu vast van plan om het avontuur een prominentere plaats in zijn leven in te laten nemen.

• Van Andaman tot Ameland
• Robert Koster
• Uitgegeven door Pumbo
• ISBN 9789492475664
• 13 november 2016

Nieuwe kijk op Duitse inval in Groningen 10 mei 1940

In dit boek worden bijna twintig Groningse inwoners als ooggetuige aan het woord gelaten over de Duitse opmars in Groningen, beslissende momenten, maar belicht ook de Duitse militaire kant. Ook wordt het door Nederlanders geboden militaire verzet beschreven. De gekozen veelzijdige benadering geeft een nieuw beeld van de Duitse opmars en het verzet hiertegen. 
Wat gebeurde er rond de geheimzinnige pantsertrein en de Duitse noodbrug over het grenswater de Aa, waar het Duitse leger onverwachts binnentrok. De Kriegsmarine voerde zelfstandig acties uit op de Waddenzee en de Dollard. Aan de hand van Duitse Kriegstagebücher wordt een verslag gegeven van de bezettingsoperatie van Rottum en de volgende problemen met de bevoorrading. Schiermonnikoog werd een paar dagen later door de marine bezet. En waarom was een Duitse eenheid op de kust geland bij Termunterzijl. En op welk moment kwamen ze erachter dat de haven van Delfzijl niet meer werd verdedigd. In Winschoten vond een langdurige schietpartij plaats, die door de Nederlandse verdedigers werd afgebroken omdat een omsingeling 10 kilometer achter hun rug dreigde. 

En het verhaal van een groep ingesloten militairen die toch wisten te ontsnappen en terecht kwamen op Ameland. Nieuwe feiten en onthullingen van een dag oorlog en haar gevolgen.

• Nieuwe kijk op Duitse inval in Groningen 10 mei 1940
• Sipke de Wind
• Uitgever SDW Boeken
• 2016

Beleef je plezier aan dit blog en helpen de posts je op weg uitgaven over Ameland te vinden? Doneer dan op Ko-fi een kopje koffie van € 2,-- als waardering voor de blogger 💜.  Klik hier voor de link.

Ameland InZicht 14

Ameland InZicht 14

Ameland InZicht magazine nummer 14, herfst en winter editie, vol woeste baren, verhalen over Amelanders, eilanders, duinen, huizen en over muziek, zang en dressuur. De cover van Ameland InZicht nummer 14 is al even woest als de inhoud. Een Fries die door de Noordzee draaft: in het magazine staat het verhaal over haar en haar amazone.

Ameland InZicht nummer 14 is een onverwoestbaar nummer vol nieuwe oogst.
Te koop in de winkels en bij de VVV, online te bestellen via de webshop van VVV Ameland.

• Ameland InZicht 14
• Najaar 2016
• Uitgever Henk Huizinga
• € 5,95

Een greep uit de inhoud:

• Oerderduinen: ruig en romantisch
• Waar ooit kinderstemmen galmden, rinkelen nu de glazen
• Geheimzinnige fladderaars in de schemering
• Amelandse scoort hoog in nationale dressuurtop
• Geloven aan zee
• Sarah Kienstra
• Lief en leed tussen vier wandjes
• Ameland, ambitieus theaterland
• Eilandvondsten

Onder de mensen

Jan is landbouwer. Hij woont alleen. Zijn ouders zijn dood. Om de eenzaamheid te verjagen, plaatst hij een contactadvertentie. Hij zoekt een vrouw voor aanspraak, voor seks, en als het even meezit misschien zelfs voor een kind. Maar de vrouw die reageert heeft eigen plannen. Zij wil alleen een overzichtelijk bestaan op een afgelegen plek. Voor haar is de verhuizing naar de boerderij een vlucht uit de Randstad en een afrekening met haar verleden. Daarin past niet veel aanspraak en zeker geen kind. Onder de mensen is een roman waarin traditie en zelfbeschikking op gespannen voet staan. Het levert een conflict op dat met wisselend resultaat wordt uitgevochten. Het enige wat de personages gemeen lijken te hebben, is het hardnekkige voornemen bij elkaar te blijven. 

Op minimale wijze komt Ameland in dit boek voor en toch mag het vanwege die ene verwijzing een plaatsje in dit boekenblog. Wie de verwijzing vindt mag het zeggen.

• Onder de mensen
• Mathijs Deen
• Uitgegeven door Thomas Rap 
• ISBN 9789400407428
• 1 augustus 2016
• € 21,99 gebonden