Ameland InZicht 29

Ameland InZicht nummer 29 is verschenen. Het magazine ligt in de winkels op Ameland en is online via de webshop van VVV Ameland te koop voor € 9,99. Nergens op de wereld hoeft de Amelandliefhebber dit mooie en informatieve blad te missen. Abonneren op Ameland InZicht kan via Abonnementenland, te bereiken via e-mail klantenservice@aboland.nl.

Nummer 28 kwam in april 2022 uit en dat was net zo'n boekdik nummer.   

Nummer 29 heeft als thema 'Eigen'. "Zodra de dagen korten maken de Amelanders zich op voor een nieuw seizoen. Voor momenten van samenzijn. Het verenigingsleven floreert weer. Na een heerlijke, warme zomer vol vertier en een stroom aan gasten is er ook weer volop tijd om onder elkaar te zijn, om buurtgenoten op te zoeken en de eigen gebruiken en tradities te koesteren. Zo blijft het unieke karakter van Ameland behouden." schrijft uitgever Kevin Kiewiet in zijn voorwoord. Ameland InZicht 29 zit vol eigenheid en herfsttinten. En wil je weten hoe het Kabouterdörp in het Hollumer bos is ontstaan? Haal hem dan vlug in de winkel of vraag hem voor je verjaardag of voor in het körfke. In de rubriek Rimpeling staat het hele verhaal.

 

In nummer 29 staan verhalen over:

• Zorgen om levensader van Ameland: Ger van Langen, Jan Visser, Klaas Nagtegaal, Klaas Touwen, Theo Faber, Marjan Bosscha
• Amelander taal: ogen
• Amelander wol
• Van Amelander bodem: Jan Bruin
• Mijn Ameland: Frans van Seumeren
• Food
• Bijna een halve eeuw op het wad: Simon Visser
• Duurzaam: Vijftien jaar eerder van het gas af dan de rest van Nederland
• Amelander tradities
• Erepodium voor tijdloos ambacht: wolmachine in museum Buren
• Vuurtoren: een beauty in gietijzer
• Adempauze in de natuur
• Savoureren bij Mr. Sandman: Shared dining, feestje op je bord
• De vrolijke visdief
• Buurder steiger
• Henk Baker: de boer die eigenlijk geen boer was, maar wel van trekkers hield
• Amelander Canon: Commandeur Kat, Kakebiënen, Witte Paard
• Marten Janszenstraat in Nes
• Aangespoeld: Amelands eigen Oekraïne, Herdruk Ameland aan Tafel, Voetbalvrouwen van Ameland
• Rimpeling - Kabouterdörp
• Max Kiewiet: respect voor dier en natuur
• Uit welke gevel komt steen 16ZZ?
• Kunstmaand Ameland ook podium voor lokaal talent: Door Kiewiet-Metz, Rinnie Wijnstra en Trees Beijaard

Ameland InZicht kost bijna een tientje, maar daar heb je dan ook uren leesplezier voor met de mooiste foto's en illustraties. Oudere nummers, met verhalen die mooi blijven, zijn op te vragen via de VVV.

• Ameland InZicht 29

• Uitgever Kevin Kiewiet
• Najaar 2022
• € 9,99

Beleef je plezier aan dit blog en helpen de posts je op weg uitgaven over Ameland te vinden? Doneer dan op Ko-fi een kopje koffie van € 2,-- als waardering voor de blogger 💜.  Klik hier voor de link.

Column - Broglie

De appels aan mijn appelleibomen worden door de regen en af en toe een zonnetje steeds groter, sappiger en roder. Oogsttijd is oktober, maar mijn handen jeuken. Er zijn al wat appels geplukt en geproefd en bij plukrijpe appels moet ik altijd denken aan het gedichtje dat de kinderen van boer en boerin H en G in het dorpje Broglie in Normandië moesten leren van hun schoolmeester. Die kinderen zijn nu eind 40, begin 50, zo lang is het geleden. Ik was in Frankrijk om Frans te leren. Dat vond ik altijd al een mooie taal en waar kun je beter Frans leren dan in het land zelf! Dus organiseerde ik een verblijf bij een boer en boerin met drie kinderen, een heleboel koeien, kippen, konijnen en met doperwtjes en mais op de akkers. Een gemend bedrijf in Normandië.

Uiteindelijk leerde ik er Fries én Frans. G was een volbloed Friezin. H was evenzogoed een volbloed Fries, maar geboren in Frankrijk. Zijn ouders, die wij pépé en mémé noemden, waren in de crisisjaren naar Frankrijk vertrokken. Pépé eerst. Hij ging er als boerenknecht werken, tot hij zoveel had verdiend dat hij een eigen pleats kon kopen. Toen kon mémé overkomen uit Friesland, trouwden ze en kregen ze drie kinderen, waaronder H, die Frans sprak als de Fransen en het Fries van zijn ouders overnam.
Toen H als jongeman naar Friesland ging voor een zomercursus in Kortehemmen, ontmoette hij G. Ze werden verliefd, trouwden, gingen in Broglie wonen. Ook zij kregen drie kinderen: zoon J, dochter A en zoontje H. Bij dat gezin kwam ik in huis, werkte in de huishouding, paste op de kinderen en speelde met ze, voerde de kippen en konijnen, plukte boontjes en artisjokken in de groentetuin en was boerenhulp als er stro binnengehaald moest worden. H en G praatten Fries met elkaar, met pépé en mémé werd een mengeling van Frans en Fries gesproken en de kinderen spraken perfect Frans en redden zich prima met het Fries. Het was een mooie tijd bij fijne mensen en van beide talen werd mijn talenkennis gevoed.

Voyez les pommes rouges
Là-haut sur le pommier
Pas une qui ne bouge
De crainte de tomber

Het gaat over mooie rode appels die boven in de appelboom hangen. Ze bewegen niet, bang om te vallen.
In de krochten van het geheugen liggen pareltjes, zoals dit gedichtje dat als huiswerk moest worden geleerd. Ik heb A meermalen overhoord, tot ze het kende. En ikzelf toen ook. Vandaag heb ik een pomme rouge gesmikkeld en Broglie was erbij.

Jeanet de Jong

Podcast 'Pa Vertel Es' - Seizoen 1 aflevering 11

In deze aflevering van de podcast 'Pa Vertel Es' vertelt Theo Faber over zijn jaren bij brandweer. Hij vertelt hoe hij is begonnen tot aan zijn afscheid. Een lange aflevering deze keer.

Aflevering 11 van  seizoen 1.

De podcast is opgenomen door zijn dochters, Paula, Anne Christina en Eva Faber.

Mail reacties naar pavertelesdepodcast@gmail.com.

Luister hier naar aflevering 11 van seizoen 1.

Klik onder deze post label Podcast of Pa Vertel Es aan om meer podcasts te horen.

De Welvaart in Ameland aan Tafel

De Welvaart komt ook in de herdruk van Ameland aan Tafel te staan. De Welvaart, die kroeg met Amelander gezegdes op de balken, aan het einde van de Burenlaan in Hollum, waar je zo lekker kunt drinken en zo gezellig kunt eten. De Welvaart is een van de bedrijven die de heruitgave van Ameland aan Tafel mogelijk maakt.

Friese Dijken

Friese Dijken

Op heldere wijze wordt de dijkenbouw en de complexe gelaagdheid van de vele honderden verschillende Friese dijken uiteengezet. In deze beschrijving wordt het accent gelegd tussen bredere geografische patronen en processen én het verbeeldende detail van de plek. Vernieuwend is de bewerking van het verhaal van de dijksystemen, zoals deze destijds door Rienks en Walther in kaart zijn gebracht. Hierin is op een fraaie wijze het Actueel Hoogtebestand Nederland als derde dimensie aan de handschetsen van Rienks en Walter toegevoegd. Tevens wordt een compleet overzicht gegeven van de verschillende Friese landschappen met de karakteristieke dijken, dijktypen en het watererfgoed en laten overtuigend zien dat de Friese dijken een archeologische archief van onschatbare internationale waarde zijn. Deze beschrijvingen zijn de basis voor het denken over de rol van de dijken in de toekomst. De betekenis van de dijken in het verleden, heden en de toekomst als gevolg van ingrijpende effecten van bijvoorbeeld verzilting en verzoeting, klimaatveranderingen en de zeespiegelrijzing is nu actueel.

Het onderzoek ten behoeve van de publicatie is uitgevoerd door NO.ORDPEIL- landschap.erfgoed en Varenius - bureau voor geografie, geschiedenis en ruimtelijke planning.

Friese Dijken is mede mogelijk gemaakt dankzij bijdragen van Provinsje Fryslân, Tresoar, Wetterskip Fryslân, Fryske Akademy, Waddenacademie, Boersma-Adema Stichting, Noordpeil landschap en erfgoed en Bureau Varenius. 

Op welke wijze Amelander dijken in dit boek voorkomen laten we nog weten. 

• Friese Dijken 
• Els van der Laan - Meijer, Meindert Schroor, Willemieke Ottens, Jelmer Bokma 
• Uitgeverij Noordboek
• ISBN 978 90 561 5779 1 
• 22 september 2022
• € 34,90 

Duinafslag

Duinafslag

Het verhaal van ‘Duinafslag’ speelt grotendeels op Ameland. Esmee krijgt een maand Ameland cadeau van haar moeder die kortgeleden is overleden. Het is leuk om naar Ameland te gaan, maar ook confronterend, omdat ze er nooit meer met haar moeder naartoe zal kunnen gaan. Op de veerboot ontmoet ze Finn, een jonge eilander. Ze maakt ook kennis met zijn vriend Daan, die op het eiland een hotel heeft, en de drie raken bevriend. Tussen Esmee en Finn groeit meer dan vriendschap, al gaat dat niet zonder slag of stoot. Finn is een jongeman die zich na een traumatische gebeurtenis heeft afgesloten. Het verhaal gaat over de ontwikkeling van de relatie tussen Esmee en Finn, die hoge pieken en diepe dalen kent. 

Het boek leest vlot en door de indeling in niet al te lange hoofdstukken kun je tussen de bedrijven door snel nog even een hoofdstuk doen. Het begin van het boek viel mij wat koud op m’n dak en de uitdrukking ‘herinneringen maken’ deed me gruwen. Wie doorzet naar het hoofdstuk dat begint met de reis van Esmee naar Ameland en de kennismaking met Finn komt terecht in een mooi verhaal dat het boek de moeite waard maakt. De vrijpartijen tussen de twee zijn erg fraai uit de pen gekomen.

Een paar kritische kanttekeningen heb ik wel bij ‘Duinafslag’. Welke jongeman zegt bij een eerste kennismaking met een jonge vrouw ‘Hoi, ik ben Daan. Met wie heb ik het genoegen?’ Deze binnenkomer komt vaker in het boek voor en hij doet gekunsteld aan. Lelijk vind ik het wederkerig gebruik van het werkwoord bedenken. ‘Ik bedenk me’ staat vaker in het boek dan mij lief is. Volgens de taalregels is het goed, maar het wordt in dit verhaal net te vaak gebruikt. Meermalen had een niet wederkerige versie mooier uitgepakt en hadden variaties in taalgebruik het boek lezenswaardiger gemaakt. Wat variatie op het woord 'hoewel' had mij ook deugd gedaan. Het 'hoewel' misstaat veelal, vooral aan het begin van een zin. Tot slot staan er een paar schrijffouten in: dubbele woorden, een d die een t had moeten zijn, een die in plaats van een dat en een niet kloppende uitdrukking, zoals ‘op een haar en een snaar na’. Die laatste is een niet zo fraaie variatie op de mooie uitdrukking ‘op haren en snaren.’ 

Lichte ergernis komt bij mij als Amelander opzetten als een schrijver een verhaal laat afspelen op Ameland zonder dat de feitelijkheden over dat eiland kloppen. Om te beginnen zeggen eilanders ‘op Ameland’ en niet ‘in Ameland’. Verder kan er geen auto mee op de snelboot en ga je vanaf het eiland niet ‘aan land’ maar ‘naar het vaste land’. Een eilander zal ook nooit zeggen dat hij ‘in het dorpje Hollum’ woont. Een eilander heeft zoveel respect voor zijn woonplaats dat hij het altijd als ‘dorp’ zal kwalificeren. Als schrijver moet je wel je onderzoek doen en eens in de kroeg gaan zitten en met de eilanders praten. Daar had het boek bij gewonnen. Wie in tien minuten van de boot naar Boomhiemke rijdt, om nog een voorbeeld te noemen, heeft zeker de maximum snelheid overtreden en het vakantiehuis dat via Boomhiemke gehuurd wordt heeft echt geen uitzicht op zee. Er bestaat wel een huisje met uitzicht op zee, Huisje Duin, maar dat wordt door Sier aan Zee verhuurd. Dat zijn, wat mij betreft, onvergeeflijke missertjes. Van een schrijver die een verhaal op Ameland laat afspelen mag je op z’n minst verwachten dat het decor klopt en Ameland echt Ameland is en niet een fantasie eiland. 

Het is fijn om te merken dat Ameland een inspiratiebron is voor schrijvers en het is jammer om te zien dat lang niet al die schrijvers het eiland recht doen. Politiethriller Getuige is een voorbeeld hoe dat verkeerd uitpakt. Zo erg is het met 'Duinafslag' niet, maar dat het eilandser had gekund, staat als een strandpaal boven water. 

Op Vraag & Aanbod Ameland staat een tweedehands exemplaar te koop.

Duinafslag

• Ryanne Veldkamp
• Uitgeverij Hartklopper
• ISBN 9789083081687
• September 2022
• € 18,95

Beleef je plezier aan dit blog en helpen de posts je op weg uitgaven over Ameland te vinden? Doneer dan op Ko-fi een kopje koffie van € 2,-- als waardering voor de blogger 💜.  Klik hier voor de link.

Podcast 'Pa Vertel Es' - Seizoen 1 aflevering 10

In de tiende aflevering van 'Pa Vertel Es' de podcast praat Theo Faber met zijn dochter Paula over zijn tijd in Dokkum. Hier heeft hij veel beleefd en de fietstochten erna toe waren ook zeker niet zonder een avontuur. 

Aflevering 10 van  seizoen 1.

De podcast is opgenomen door zijn dochters, Paula, Anne Christina en Eva Faber.

Mail reacties naar pavertelesdepodcast@gmail.com.

Luister hier naar aflevering 10 van seizoen 1.

Klik onder deze post label Podcast of Pa Vertel Es aan om meer podcasts te horen.

Huuskes in Ameland aan Tafel

De Ameland Huuskes komen ook in de herdruk van Ameland aan Tafel te staan. Op dit moment zijn er 9 verschillende Huuskes, maar er zijn meer in de maak. Haal ze bij Enjoy Books in Hollum of bestel ze via de uitgever. Serie 2 van de Ameland Huuskes komt begin 2023 uit. Ameland aan Tafel ligt dan al in de winkels.

De advertentie is weer gemaakt door Charming Stories. Klik hier rechts op haar banner om meer over Charming Stories te lezen.

Lees hier meer over de Ameland Huuskes en bewonder de maker van de bouwplaatjes.

 

Column - Neven en nichten

"Je gaat er nu zeker wel een column over schrijven," zei pleegneef R tijdens het heerlijke en gezellige etentje aan een grote vierkante tafel in uitspanning De Welvaart. Pleegneef R is een van de Braafjes, een club van mensen van de ome Bram en tante Aafke tak; kinderen, schoonkinderen, kleinkinderen, pleegkinderen en hun levensgezellen. Al maandenlang reageerden een paar van de Braafjes op mijn publicaties over het Verhalenpad van Hidde Kat. Of dat niet wat was voor het Braafjes weekend, of de Braafjes doordeweekse dagen. In de maand waarin mijn tante en hun moeder geboren was, plegen de nazaten en pleegkinderen op Ameland bijeen te komen voor een gezellig samenzijn. De meesten zijn niet op Ameland geboren of groot geworden, maar hebben door de jaren heen een sterke band met het geboorte-eiland van hun ouders gehouden. Twee van die neven en een nicht hebben de liefde voor het eiland omgezet in een permanent verblijf; ze wonen alweer jaren in Hollum.

"Ja natuurlijk, is dat wat voor de Braafjesdag", riep ik meteen. "Dat gaan we doen!" Afgelopen donderdag was het zover. Niet alle Braafjes konden mee, het is toch een wandeling van anderhalf uur en vanwege beroerde knieën, heupen of anders wat bleven er een paar thuis. Acht Braafjes liepen mee, en nog een man en vrouw die al 25 jaar op Ameland komen en nu heel graag dit wilden meemaken. Ik stelde de club van acht voor als mijn neven en nichten, zes neven en twee nichten. "Wij zijn ook nichten", zei zwager J over hemzelf en mijn broer, "dus is het mooi vier om vier." En zo ging ik op pad met tien mensen, drie vrouwen en zeven mannen, waaronder vier neven en vier nichten.

Het Verhalenpad viel goed, vooral ook omdat de Braafjes net zo familie van Hidde Kat zijn als dat ik ben. Mijn vader was de broer van hun moeder, kinderen van onze opa IJnse de Jong, nazaat van de nicht van Hidde, Mincke, die trouwde met Jan IJnsen de Jong. Daar stammen wij De Jongen en de Braafjes rechtstreeks van af. Ik vertelde ook wat Amelander geschiedenis deskundige PJB zei, toen ik hem vroeg waarom die beroemde Hidde Dirks Kat, die tijdens zijn leven toch veel geld heeft verdiend, het met zo’n eenvoudige grafsteen moet doen. "Dat zou wel eens aan jouw familie kunnen liggen," zei PJB. Hidde woonde de laatste jaren van zijn leven in bij onze verre opoe Mincke. Wat er precies is voorgevallen in 1824 weten we niet, maar zij heeft in ieder geval niet voor een stele met een walvisjacht tafereel in reliëf gekozen. Ik zag de oogjes van mijn toehoorders glimmen, de mondhoeken omkrullen van plezier en af en toe hoorde ik ze zelfs hardop lachen. Het Verhalenpad van Hidde Kat met al die neven en nichten en de twee extra deelnemers viel goed, heel goed zelfs. We hebben er na afloop nog een lekkere borrel op genomen. Et voilà, R uut Knoal, hier is de column.

Jeanet de Jong

Plastic in de Waddenzee

Plastic in de Waddenzee

Waddenacademie brengt op World Cleanup Day de quickscan “Plastic in de Waddenzee: probleemverkenning en mogelijke oplossingsstrategieën” uit.

Op zaterdag 17 september is het World Cleanup Day, die sinds 2018 elk jaar wordt georganiseerd door de Plastic Soup Foundation. World Cleanup Day is de grootste wereldwijde opruimactie, met als doel het opruimen van zoveel mogelijk zwerfafval. Vorig jaar is er in de 24 tijdzones tussen Nieuw-Zeeland en Hawaii door 20 miljoen vrijwilligers opgeruimd, waarbij ook veel waardevolle informatie is verkregen over het soort afval dat in het milieu ligt. Dat inzicht is onmisbaar bij het vinden van structurele oplossingen. 

Voor de Waddenacademie is World Cleanup Day 2022 een goed moment om de quickscan over plasticvervuiling in de Waddenzee, opgesteld in opdracht van het Waddenfonds en het Investeringskader Waddengebied, naar buiten te brengen. 

Doel van de quickscan

De quickscan is een eerste (en zeker niet complete) analyse van de plastic problematiek in de Waddenzee. Doel van de quickscan is het leveren van een bijdrage aan de discussie over de meest effectieve en efficiënte oplossingsstrategieën om plasticvervuiling in het Waddengebied te voorkomen en te verminderen , met inzet van middelen vanuit het Waddenfonds en het Investeringskader Waddengebied. Een helder kader voor de afweging en een sterke samenhang tussen alle initiatieven binnen het beoogde programma is daarbij essentieel.

Bram van Duinen voerde de quickscan uit, met begeleiding van de hoogleraren Van Sebille (UU), Koelmans (WUR) en Van Wezel (UvA), onder eindverantwoordelijkheid van de Waddenacademie. De quickscan geeft een overzicht van de literatuur rondom het probleem van plasticvervuiling in de Waddenzee en van mogelijke oplossingsstrategieën hiervoor op basis van gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek en andere onderzoeksrapporten. 

De bronnen van plastic, de samenstelling ervan, de ecologische risico’s en mogelijkheden om de bedreigingen van het plastic te verminderen komen in de quickscan aan de orde. 

Voorstel Wadden-breed programma

De Waddenacademie komt op basis van deze quickscan met een voorstel  voor een Wadden-breed programma.  Katja Philippart, directeur Waddenacademie: “Preventie van vervuiling door alle soorten plastic is hierbij belangrijk omdat voorkomen (van ecologische schade) altijd beter is dan genezen. Daarnaast zou het opruimen van met name grote delen plastic prioriteit moeten krijgen omdat het opruimen van groot plastic relatief weinig ecologische schade aan het milieu toebrengt, er snel en tegen relatief lage kosten grote massa’s verwijderd kunnen worden, en hiermee ook voorkomen wordt dat die grote delen plastic uiteindelijk in grote hoeveelheden micro- en nanoplastics worden omgezet. Het aanpakken van de bronnen van vervuiling die binnen de reikwijdte van beleid en beheer van het Waddengebied vallen (zoals het terugdringen van lokaal gebruik en het beperken van lokale verliezen, bijvoorbeeld door het ontwikkelen en toepassen van plasticvrije alternatieven) is ook een kansrijke maatregel.

De quick scan is via deze link te lezen:

Plastic in de Waddenzee: probleemverkenning en mogelijke oplossingsstrategieën

• Plastic in de Waddenzee
• Uitgave van de Waddenacademie
• 17 september 2022