Column - Eiland van Verhalen

De eerste week van de Kunstmaand heb ik gemist vanwege mijn bezoek aan het vertelfestival Feuerspuren in Bremen. In de tweede week deed ik Hollum. Veel moois gezien. Vandaag staat Ballum op het programma. Nes, Buren en Kooiplaats met Kooiduinen zijn voor de laatste anderhalve week van november, want volgende week staat in het teken van het vertelfestival Expeditie Ameland, a storytelling adventure. Ik heb het razende druk met de laatste dingetjes van de voorbereiding. Vanmorgen zat Frank Belt in de studio van Omrop Fryslân om te vertellen over het vertelfestival. Het valt samen met de provinciale Verhalenavond, ook al zo’n geweldig vertelevenement. Onze vertelgroep Ameland Vertel! doet sinds de eerste keer mee.

Op woensdag de 15e komen de vertellers van Bremen aan, die tijdens de Verhalentocht door Hollum op Expeditie Ameland gaan vertellen. Juist die 15e zijn er twee avonden die ik graag had willen bezoeken. Kunstmaand heeft voor haar programmaonderdeel Literaire Avonden Kirsten van Santen weten te strikken om te vertellen over haar boek Water pakken. Asing Walthaus treedt op als presentator. Water pakken is het boek over zwemcultuur in Nederland. Kirsten is een goede zwemster en een fijne verteller. Zij is een van de weinigen die de oversteek van Terschelling naar Ameland heeft gered. Ze verhaalt erover in haar boek. Gisteravond zag ik op Netflix de film Nyad over zwemster Diana Nyad die van Cuba naar Florida zwom. Ze was begin 60 en had jaren niet gezwommen. Op haar 28ste had ze een poging ondernomen, maar dat was op een mislukking uitgelopen. In 2013, 64 jaar inmiddels, lukte het haar wel. Het was haar vijfde poging. Annette Bening speelt Nyad en Jodie Foster is in de film haar coach. Terschelling-Ameland is geen Cuba-Florida, maar ook deze oversteek is voor een enkeling weggelegd. Diepe buiging voor Kirsten. Ik had haar er graag over horen vertellen, maar mijn aanwezigheid wordt elders verwacht. Ga naar die avond mensen, het is in de Vermaning van Nes, en koop dat boek! Het is prachtig. 

Op diezelfde 15e november heeft De Ouwe Pôlle een avond met Karel Oosterling als spreker. Hij is nazaat van een Amelander walvisvaarder en heeft een dikke pil geschreven over de walvisvaart van de 17e en 18e eeuw. Het gaat over de tijd dat Hidde Dirks Kat naar Groenland en Spitsbergen voer. Wat had ik graag Karel Oosterling in Ons Hol de hand gedrukt en geluisterd naar zijn verhaal, maar ik ben die woensdagavond samen met de Bremer vertellers. Op vrijdag de 17e vertellen ze meertalig verhalen om te zoenen tijdens de Verhalentocht door Hollum. 

Ameland is deze maand het eiland van kunst en het eiland van verhalen. Luisteren? Bekijk hieronder het programma van Expeditie Ameland, a storytelling adventure. Van harte welkom in Sier aan Zee, Maritiem Centrum, De Zwaan, de molen en De Plaats. Ook dat wordt mooi, hoor!

Jeanet F. de Jong

Lees hier over het boek van Karel Oosterling 

Lees hier over het boek van Kirsten van Santen 

Expeditie Ameland, a storytelling adventure

16 november - Avond vol Verhalen in Sier aan Zee - 20:00 uur - € 10,--, jongeren € 5,--

Reserveer via deze link of VVV Ameland.

17 november - Verhalentocht door Hollum - Maritiem Centrum, De Zwaan, de molen, De Plaats - eerste ronde 19:30, tweede om 20:30, derde om 21:30 - entree vrije bijdrage

18 november - Verteldiner in Sier aan Zee  - 19:00 uur - € 45,-- voor het diner en de verhalen

Reserveer via deze link of VVV Ameland.

Column - Kans pakken

“Is het spannend?” Een onbekende meneer is naast me komen zitten op het rode bankje in de kooi op de veerdam bij Holwerd. De boot is een half uur te laat, dus we gaan in de wachtstand. Dat is helemaal niet zo’n drama, want het is mooi weer: het is droog, er is een zwak windje en het zonnetje schijnt. “Nou nee”, zeg ik over het boek dat ik aan het lezen ben en dat het wachten nog aangenamer maakt. “Is het dan romantisch?” wil de wat oudere man met witte sik en snor weten. “Nee, dat ook niet echt,” geef ik naar waarheid als antwoord. Ik heb ‘Water pakken’ van Kirsten van Santen in handen en ik wil het allerliefst rustig doorlezen. Ik ben aan het laatste hoofdstuk toe en dat gaat over De Grote Oversteek van Terschelling naar Ameland. Kirsten heeft vorig jaar het Amelander Gat overgezwommen!

Ik laat de man zien wat ik lees en vertel hem erbij dat ik het een prachtig boek vind. Geen thriller, geen tranentrekker of zwijmelarij, maar een boek over zwemmen. Een goed boek verdient altijd reclame, dus laat ik hem de voorkant zien en vertel ik hem waar het over gaat. Dat laatste hoofdstuk komt straks aan boord wel aan de beurt, denk ik bij mezelf. De witte sik houdt ook van zwemmen en hij vertelt dat hij eens bij het zuidelijkste puntje van Zuid-Afrika het water in is gedoken. “Zo’n kans moet je natuurlijk pakken,” zeg ik, refererend aan de titel van het boek. We keuvelen nog wat over het heerlijke weer en ik merk dat hij contact heeft met een groepje van vier op de belendende blauwe bank. Het is mijn beurt om vragen te stellen en ja, hij is met zijn familie op stap: vrouw, kinderen en kleinkinderen. Gezellig een paar dagen Ameland.

Het is niet de bedoeling dat de kleinkinderen, leeftijd puber, de hele dag met hun telefoon bezig zijn, merk ik aan de reactie van zoon. “Ja maar”, zegt kleindochter, “weet je wel dat ik net anderhalf uur heb zitten slapen! Toen zat ik dus mooi anderhalf uur niet op mijn telefoon.” Opa witte sik naast me moet er onbedaarlijk om lachen. “Pubers,” zegt hij, in de veronderstelling dat het daarmee allemaal wel gezegd is.
Dat komt wel goed, met dat gezellige weekend. Ze stappen voor mij in de bus naar Ballum-Hollum en als ik op de Herenweg uitstap, blijven zij zitten. Ze hebben geen idee waar ze naartoe moeten, maar de chauffeur geeft wel een seintje, heeft hij beloofd. “Fijne dagen nog!” werp ik ze bij het uitstappen toe. Opa witte sik gaat ‘Water pakken’ lezen, heeft hij beloofd.

Jeanet de Jong

Water pakken

Water pakken

'Water pakken - een zwemgeschiedenis' is een boek van cultureel antropoloog Kirsten van Santen, kunstredacteur bij de Leeuwarder Courant en Dagblad van het Noorden. Het is het eerste Nederlandse literaire zwemboek en een persoonlijke zwembiografie, een ode aan het water én een verkenning van zwemwaters in Nederland. 

Wie zwemt, bevrijdt zich van de dagelijkse beslommeringen. In die zin is zwemmen een ontsnapping en zijn zwemmers vrije geesten die zich in een betoverend en bij vlagen angstaanjagend parallel universum begeven waarin alles vloeibaar wordt. 

In 'Water pakken' zwemt Kirsten van Santen kriskras door Nederland, van chloorbaden, via rivieren en plassen naar de open zee, op zoek naar badgasten, waterwezens en vergeten zwemhelden. Ze verkent de culturele betekenis van zwemmen in een land dat voor een groot deel onder de zeespiegel ligt. Tijdens haar zoektocht treft ze gelijkgestemden, van Amsterdamse wedstrijdzwemmers tot Zeeuwse wildzwemmers, poedelnaakte dichters en bijna verdronken schrijvers die over hun relatie met het water vertellen. 

Kirsten zwemt voor en door het boek en maakt in het allerlaatste hoofdstuk de oversteek van het Amelander Gat, van Terschelling naar Ameland. Ze noemt het 'De Grote Oversteek' en zwemt bij Harlingen in de Waddenzee om te trainen. Het is vanwege die oversteek dat dit boek in het Ameland Boeken blog past, al speelt Ameland niet zo'n heel grote rol in het verhaal. Het is het eindpunt van de oversteek, Kirsten ziet de vuurtoren, de duinen en als ze dichtbij genoeg is ook de mensen op het strand. 

Zelf plons ik regelmatig in datzelfde Amelander Gat, aan de Amelander kant, ter hoogte van de Badweg en Sierdsmoaispâd. Daar is het doorgaans rustig en word je niet bedwelmd door walmen zonnebrand en patat, daar regent het net iets harder, is het net iets kouder en zijn de golven net iets hoger dan op het badstrand. Het is er veiliger dan op het Suudwest, met z'n kolkjes diep, maar er is geen strandwacht. Bij Sierdsmoaispâd ben je op jezelf aangewezen. Vol bewondering lees ik wat Kirsten kan en doet.

Ze schrijft over prachtige plekjes en gevaarlijke 'wasmachines'. Haar 'Water pakken' werd geen zwemalmanak maar een boek vol zwemavonturen, gelardeerd met citaten uit de wereldliteratuur en vol met zinnen uit boeken, gedichten en verhalen van Nederlandse schrijvers. Psychologie, geschiedenis en dichtkunst, het komt allemaal voorbij en maakt van het boek een grote ontdekkingstocht. Zelfs mijn lievelingsboek Moby Dick komt in 'Water pakken' voor. Kirsten zoekt houvast bij Moby Dick, schrijft ze, voor ze het Amelander Gat overzwemt. Herman Melville zegt in Moby Dick dat zwemmen bij rustig weer 'net zo makkelijk is voor een geoefende zwemmer als aan de wal rijden in een koets met veren.' Ook zegt Melville: 'Maar de overweldigende verlatenheid is ondraaglijk. De intense concentratie midden in die harteloze intensiteit, mijn god, wie kan dat beschrijven!' Kirsten van Santen, die kan dat!

Koop het boek in de boekhandel of bestel het via deze link.

• Water pakken - een zwemgeschiedenis
• Kirsten van Santen
• ISBN 9789045044385
• Maart 2022
• € 21,99